ચિત્તવિચારસંવાદ/કેટલીક શબ્દાર્થ ચર્ચા: Difference between revisions

{{Poem2Close}}  

{{Block center|<poem>

{{Poem2Open}}

‘પ્રેમાનંદની કાવ્યકૃતિઓ’માં આ શબ્દનો અર્થ “સહેજ, લેશ” અપાયેલો છે. વધારે ચોક્કસ રીતે ‘સહેજ પણ’, ‘લેશ પણ’ કરવો જોઈએ.

{{Poem2Close}}

{{Block center|<poem>આ અવસર ભલો જો તું ચેતે હૃદે, સંસાર સરખો કદા નહિ જ કેને;  

{{Poem2Open}}

ભૂપેન્દ્ર ત્રિવેદી અહીં “સંપત્તિ” અર્થ આપે છે, પણ એ અર્થને સંદર્ભમાં બેસાડવો મુશ્કેલ છે. અહીં સંસારની વાત છે. એ જરા પણ ઊડે તો પાછો પલકમાં ખરી જાય છે એમ અન્વય થઈ શકે છે. એટલે ‘અંથ’નો ‘જરા પણ’, ‘સહેજ પણ’ એ અર્થ લેવામાં મુશ્કેલી નથી.

પ્રેમાનંદના ‘અભિમન્યુ આખ્યાન’માં નીચેની પંક્તિમાં ‘નાટ’ શબ્દ વપરાયો છે :

{{Poem2Close}}

{{Poem2Open}}

લક્ષ્મણના મૃત્યુ પછી એને ઉદ્દેશીને કહેવાયેલ આ ધૃતરાષ્ટ્રની ઉક્તિ છે. જોઈ શકાય છે કે તેમાં ‘નાટક’ અર્થને અવકાશ નથી. ‘ખરેખર’ એ અર્થ લઈ શકાય છે.