સરળ અલંકાર-વિવેચન/ઉત્પ્રેક્ષા: Difference between revisions
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 3: | Line 3: | ||
{{Poem2Open}} | {{Poem2Open}} | ||
જ્યારે ઉપમેય ઉપમાન હોવાની સંભાવના રજૂ કરવામાં આવે, અર્થાત્ ઉપમેય ઉપમાન જેવું (ઉપમા) કે ઉપમાનની સાથે અભેદ પામતું (રૂપક) ન બનાવતાં ઉપમેય ઉપમાન હોવાની કલ્પના કરવામાં આવે, ને તે માટે ‘જાણે,’ ‘રખે,’ ‘શકે,’ જેવા ઉત્પ્રેક્ષાવાચક શબ્દો વાપરવામાં આવે ત્યારે તે ઉત્પ્રેક્ષા કહેવાય. | જ્યારે ઉપમેય ઉપમાન હોવાની '''સંભાવના''' રજૂ કરવામાં આવે, અર્થાત્ ઉપમેય ઉપમાન જેવું (ઉપમા) કે ઉપમાનની સાથે અભેદ પામતું (રૂપક) ન બનાવતાં ઉપમેય ઉપમાન હોવાની '''કલ્પના''' કરવામાં આવે, ને તે માટે ‘જાણે,’ ‘રખે,’ ‘શકે,’ જેવા ઉત્પ્રેક્ષાવાચક શબ્દો વાપરવામાં આવે ત્યારે તે ઉત્પ્રેક્ષા કહેવાય. | ||
થોડાંક ઉદાહરણો જોઈએ : | થોડાંક ઉદાહરણો જોઈએ : | ||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||
| Line 53: | Line 53: | ||
વહુ તો જાણે મોતી ચળકે રે !</poem>'''}} | વહુ તો જાણે મોતી ચળકે રે !</poem>'''}} | ||
{{Poem2Open}} | {{Poem2Open}} | ||
પ્રતીયમાન અથવા સૂચિત ઉત્પ્રેક્ષા : | '''પ્રતીયમાન અથવા સૂચિત ઉત્પ્રેક્ષા :''' | ||
ઘણીવાર એવું પણ બને છે કે શકે, હોય, હોય શું, જાણે-જેવા કોઈ ઉત્પ્રેક્ષાવાચક શબ્દો ન વપરાયા હોય ને છતાં ઉપમેય ઉપમાન હોવાની કલ્પના થતી હોય. આવું બને ત્યારે ઉત્પ્રેક્ષા વ્યંગ્ય અથવા સૂચિત છે એમ કહેવાય. આપણે એવાં થોડાં ઉદાહરણો જોઈએ : | ઘણીવાર એવું પણ બને છે કે શકે, હોય, હોય શું, જાણે-જેવા કોઈ ઉત્પ્રેક્ષાવાચક શબ્દો ન વપરાયા હોય ને છતાં ઉપમેય ઉપમાન હોવાની કલ્પના થતી હોય. આવું બને ત્યારે ઉત્પ્રેક્ષા વ્યંગ્ય અથવા સૂચિત છે એમ કહેવાય. આપણે એવાં થોડાં ઉદાહરણો જોઈએ : | ||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||