સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૩/ઉદયવંત
[ગુજરાતી ભાષાની એક પ્રાચીન કૃતિ ‘ગૌતમ સ્વામીનો રાસ’ (ઈ.સ. ૧૩૫૬)માંથી ગૌતમ સ્વામીના ગુણના વર્ણનનો ભાગ નીચે ઉતાર્યો છે. એનું શબ્દમાધુર્ય જ સૌમ્યતાનું વાતાવરણ ઊભું કરવા માટે પૂરતું છે. સાહિત્યપલ્લવના પહેલા ભાગમાં ‘વસન્ત ઢૂંઢું’ કરીને અંજની છંદનું કાવ્ય છે, તેને મળતી રીતે આ કાવ્યનો ‘ભાષાછંદ’ વાંચી શકાશે. એક પછી એક ઉપમા કવિ આપ્યે જાય છે અને આપણા મનને સુંદરતા અને પ્રસન્નતાથી ભરી દે છે. ભાષા જૂની ગુજરાતી હતી તેમાં સહેજસાજ ફેરફાર કર્યો છે; છતાં તેની મધુરતા નાશ ન પામે તે માટે ‘જિમ’નું ‘જેમ’, ‘જિણિ’નું ‘જેણે’, જેવા ફેરફાર કર્યા નથી. વાંચનાર સહેજે એ સમજી શકે એવા છે. ૨. કુસુમહ-વન -પુષ્પના વનમાં. (‘હ’ પ્રત્યય જૂની ગુજરાતીમાં ષષ્ઠીનો છે.) ૮. કનક’વતંસા-કનક-અવતંસ, સોનાનું ઘરેણું. ૧૨. તેમ શ્રીગૌતમ ગુણોના કેલિવનમાં (ક્રીડા કરવાના સ્થળમાં) રમે છે. ૧૫. સહસકરો - સહસ્રકર, સૂર્ય. ૧૬. પંચાનનિ - સિંહ વડે. ૧૮. મુનિપ્રવરો – મુનિપ્રવર, મુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ. ૨૧. મહમહે – મઘમધે. ૨૪. તેમ શ્રીગૌતમ પોતાની લબ્ધિઓ (મેળવેલી વસ્તુઓ) વડે બહુ બહુ શોભે છે. ૨૭. દીખિયા - દીક્ષા દીધી. ૨૯. જસ - જેના. ૩૧. શ્રીગૌતમ સૌને કલ્યાણ કરો એટલું જ નહિ, પણ સૌની શાખાનો વડ જેમ વિસ્તાર કરો. અથવા શિષ્યપરંપરા વડે તેઓશ્રીનો પોતાનો વિસ્તાર થાઓ.]