સંચયન-૧૦: Difference between revisions

'''{{color|#800000|સમ્પાદકીય}}'''  

'''{{color|#800000|કવિતા}}''' નિરજંન ભગતનાં આઠ કાવ્યો   

{{color|#0066cc|૧) સુધામય વારુણી }}  

{{color|#0066cc|૮)  મુંબઈનગરી}}  

'''{{color|#800000|વાર્તાજગત}}'''

'''{{color|#800000|નિબંધ}}'''

'''{{color|#800000|વિવેચન}}'''

'''{{color|#800000|કલાજગત}}'''

</poem>

<center>

સવારે તડકો ન આવે ત્યાં સુધી બધી સૃષ્ટિ શાંત નિરાકાર શી સ્તબ્ધ પડી હોય... ને તડકો આવતાંની સાથે વસ્તુઓ, પ્રકૃતિ બધાં પોતપોતાનાં રૂપરંગમાં હાજરાહજૂર થઈ જાય... દરેક પોતાનો પડછાયો પહેરી લ્યે અને હોવાપણાનો પાઠ ભજવવા માંડે છે, ત્યારે થાય છે કે તડકા વિના જગત જાણે ખોવાઈ જાય છે. તડકો  આપણા સૌનો પરિચય છે - એ જ પાક્કી ઓળખ છે. તડકો મારો ભેરુ - નિત્યનો ભાઈબંધ છે.

વૈશાખ-જેઠના ઈડરિયા (ગઢ) તીખા તમતમતા, લમણા શેકી નાખતા એ ‘તડકાઓ’ માટે હજુ કોઈ સારો પર્યાય નથી મળ્યો. ત્યારે, નિરંજન ભગતની ‘તડકો’ કવિતા હું વર્ગમાં કહેતોઃ

આખી પૃથ્વીના પટ પર ફરી વળતો, ખેલતો ખેલંદો, કોઈ નભે આંબતા નટરાજ શો આ તડકો એમ કવિની કવિતામાં કે આ નિબંધમાં નથી સમાવી શકાતો... ને તોય કવિઓની કવિતામાં આલેખાયેલાં એનાં રૂપો મને ગમે છે... તડકાનો સૌન્દર્યલોક ત્યાં આસ્વાદ્ય બને છે. મણિલાલ દેસાઈ કહે છેઃ

પ્રાથમિક શાળાનું લેશન અમે, શિયાળાની સવારે ઘર પછીતે વાડામાં-ખળામાં તડકે બેસીને કરતા, ત્યારે મા પણ અમારી બાજુમાં બેસીને લસણ ફોલતી રીંગણ સમારતી... નાનાં બાળકો ગોદડીમાં સૂતાં કિલકારી કરતાં રહેતાં. આમ તડકા સાથે મારી દોસ્તી ઘણી જૂની છે. ને આજીવન એ જ રહીને છે ને રહેવાનીય છે.

શૈશવમાં પરભાદાદા સાથે ડુંગરાવાળા ભાઠોડમાં બળદ ચરાવવા જતા. સાંજ પડી જતી, સાંજનો સોન-ગુલાબી તડકો પાસેનાં સાગવનોને રંગોથી છાંટી દેતો, ત્યારે તો કવિતાની ખાસ ખબર ન્હોતી પણ દાદા અમને ‘કુદરતની લીલા’ કહીને ઘણું બધું સમજાવતા... પછી કૉલેજમાં ભણવા ગયા... ને કવિ ઉમાશંકરની કવિતા વાંચતા થયા- સમજતા થયાઃ- “એક દિવસ મેં ઈવરને જોયો હતો, સાંજના તડકાથી એ વૃક્ષોનાં થડ રંગતો હતો.” - મને પેલા સાંજના રંગે છંટાયેલાં સાગવનો અને મારા દાદા યાદ આવેલા. તડકો પણ માયાવી છે.

આજે જ્યારે હું, ફરીથી પાછો તડકા વિશે લખવા બેઠો છું ત્યારે, મેં જોયેલા, ઝિલેલા, વેઠેલા, જીરવેલા, માણેલા તડકાનાં અપરંપાર રૂપો તનમનમાં હાજર થવા ટળવળતાં અનુભવું છું... હજારો માઈલ દૂર મારો દેશ, મારું ગામ, ઘર-ખેતર તડકાની લીલામાં વ્યસ્ત મસ્ત હશે એવી અનુભૂતિ થાય છે... અહીં અમેરિકાના ઓહાયો સ્ટેટના ક્લિવલેન્ડ મહાનગર પાસેના સ્ટ્રોંગવીલે ગામની એક શેરીમાં બેઠો છું... સવારની મધુર હવાઓ છે. આકાશ એકદમ સ્વચ્છ નીલુ નીલુ ઝળહળે છે... ઘેર ઘેર લીલાછમ ઘાસની બિછાતો પથરાઈ ગયેલી છે ને એમાં તડકાએ પોતાનું રાજપાટ સ્થાપી દીધું છે...

{{Poem2Close}}

{{right|'''- મણિલાલ હ. પટેલ'''}}<br>

{{Block center|<poem><big><big>{{color|#000066|ધરતીની પ્રીત}}</big></big></center>

ઝૂકી ઝૂકી આભથી સારા

જ્યારે ઝૂકી આભથી સારા

એવું શું સાંકડું લાગે સ્થલ?

ભીંસે છે તોય શી એવી ભીડ?

આકાશે ટ્હેલનારાંનું  

આખાયે આભને લાવી મેલવું શેમાં?

ઝૂકી ઝૂકી આભથી સારા!

{{Img float | style    = | above    = | file    = Jagrat Vyas.jpg | class    =  | width    = 200px | align    = left | polygon  =  | cap      = જન્મ : ૨૦ ઑક્ટોબર ૧૯૭૭ | capalign = center  | alt      = }}{{Block center|<poem><center><big><big>{{color|#000066|વસિયત}}</big></big>

<big>{{Color|#0066cc|'''જાગ્રત વ્યાસ ‘મધુકર’'''}}</big></center>

કરીને કંકાસો સમય નહિ સૌ નષ્ટ કરજો.

લખી આપું હૂંડી કલકલ થતાં રમ્ય ઝરણાં?

કલાપીની કેકા, મધુકરતણું ગુંજન અને

વહેંચી લેજો એ વસિયત ખરી એ જ મુજની.

{{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}

<big>{{Color|#0066cc|'''રમેશ પટેલ ‘ક્ષ’'''}}</big></center>

કરું છું ના કોઈ વિષય પર ક્યારેય રટના.

હરિ! જો પામું તો મુજ જીવનને ધન્ય સમજું.

ઘણું છે જો પામું તવ સ્મરણ સંગે વિહરવા.  

તમારી દૃષ્ટિની અવિરતપણે છાંય મળતાં,

વળી, ટહુકો જાતા મનમયૂર કેવા ભીતરમાં,

હરિ! જો આપો તો ફક્ત દઈ દો શાન્તિ ઉરની!

વાડામાં વાવેલાં થોરિયાંથી થાકીને, ભાગ્યા ને પહોંચ્યા જ્યાં દૂર

{{gap|3em}}સખી! મને વાગી ગઈ બાવળની શૂળ...

{{gap|3em}}ને વંચના વિશે નથી કોઈને કંઈ કીધું

રાતે ને દિવસે ને દિવસે ને રાતે હું તો ખંખેરું આયખાની ધૂળ.

{{gap|3em}}સખી! મને વાગી ગઈ બાવળની શૂળ...

{{gap|3em}}જો જો આ સપનાથી એવું ન થાય

ભીતર ભીનાશ સાવ સુકાતી જાય ને વિસ્તરતા વેદનાના મૂળ!

{{Img float | style    = | above    = | file    = Sanchayan 10-11 - NisargLeela - Book Cover.jpg | class    =  | width    = 150px | align    = right | polygon  =  | cap      = જન્મ : ૧૯૫૪  | capalign = center  | alt      = }}

::હેમંતના ખેતરે ખેતરમાં ઝરે છે

::માત્ર ઝાકળનું જળ;

::બરફ જેવો ચંદ્ર ફુવારો રેડે છે!”

::“અરણ્યનો પથ છોડી અંધારામાં

::તે કઈ એક નારીએ આવીને મને બોલાવ્યો, કહ્યું,

{{Poem2Open}}

પોષની મ્લાન સાંજે નદી નારી બની જાય છે -

{{Poem2Close}}

::“આપ એ જેઓ ભમ્યા છીએ નિર્જન ખડનાં ખેતરોમાં પોષની સાંજે,

::ધુુમ્મસના; સદીઓ શૂળ ગામડાગામની નારી જેવા જાણે અરે

::બધાં; આપણે જેમણે જોયું છે... અંધારામાં આકડો અને

::ઊંદરકરણી

::ચૂપચાપ ઊભો છે ચંદ્ર - કોઈ ઇચ્છા નથી તેને ફસલ માટે; -”

{{Poem2Open}}

{{Poem2Close}}

::“જાણું છું હું તારી બે આંખો આજ મને શોધતી નથી

::બોલી છું અટકી ગયો. માત્ર પીપળપાન પડેલાં છે ઘાસની અંદર

::પાંદડાંના

::પાણી ઉપર ફેલાઈ ન ગયો હોય -”

{{Poem2Open}}

{{Img float | style    = | above    = | file    = Chandrkant Topiwala.jpg  | class    =  | width    = 200px | align    = left | polygon  =  | cap      = જન્મ : ૧૯૫૪  | capalign = center  | alt      = }}

<big>{{Color|#0066cc|'''ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા'''}}</big></center>

{{Poem2Open}}

</center>

<poem>

શ્રેયા સંઘવી શાહ

અનિતા પાદરિયા

અલ્પા જોશી  

મનાલી જોશી  

શ્રેયા સંઘવી શાહ

અનિતા પાદરિયા

તનય શાહ

પ્રણવ મહંત  

પાર્થ મારુ