પ્રતિપદા/૪. વિનોદ જોશી: Difference between revisions

no edit summary
No edit summary
No edit summary
 
(3 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 81: Line 81:
<poem>
<poem>


એક કાચી સોપારીનો કટ્ટકો રે
::એક કાચી સોપારીનો કટ્ટકો રે
:::એક લીલું લવીંગડીનું પાન,
::::::એક લીલું લવીંગડીનું પાન,
આવજો રે તમે લાવજો રે મારા મોંઘા મે’માન...
:આવજો રે તમે લાવજો રે મારા મોંઘા મે’માન...


કાગળ ઊડીને એક ઓચિંતો આવિયો, કીધાં કંકોતરીનાં કામ,
કાગળ ઊડીને એક ઓચિંતો આવિયો, કીધાં કંકોતરીનાં કામ,
ગોતી ગોતીને આંખ થાકી રે બ્હાવરી, લિખિતંગ કોનાં છે નામ;
ગોતી ગોતીને આંખ થાકી રે બ્હાવરી, લિખિતંગ કોનાં છે નામ;


એક વાંકી મોજલ્લડીનો ઝટ્ટકો રે
::એક વાંકી મોજલ્લડીનો ઝટ્ટકો રે
:::એક ઝાંઝરનું ઝીણું તોફાન,
::::::એક ઝાંઝરનું ઝીણું તોફાન,
ઝાલજો રે તમે ઝીલજો રે એનાં મોંઘાં ગુમાન,
:ઝાલજો રે તમે ઝીલજો રે એનાં મોંઘાં ગુમાન,
: એક કાચી સોપારીનો...
: એક કાચી સોપારીનો...


Line 96: Line 96:
ઉંબરમાં સાથિયા ને ટોડલિયે મોરલા, આંગણમાં રોપાતી કેળ;
ઉંબરમાં સાથિયા ને ટોડલિયે મોરલા, આંગણમાં રોપાતી કેળ;


એક અલ્લડ આંખલ્લડીનો ખટ્ટકો રે
::એક અલ્લડ આંખલ્લડીનો ખટ્ટકો રે
:::એક હૈયામાં ઊઘલતી જાન,
::::::એક હૈયામાં ઊઘલતી જાન,
જાણણો રે તમે માણજો રે એની વાતું જુવાન,
:જાણણો રે તમે માણજો રે એની વાતું જુવાન,
:  એક કાચી સોપારીનો...
:  એક કાચી સોપારીનો...
</poem>
</poem>
===૫. કૂવાકાંઠે===
===૫. કૂવાકાંઠે===
<poem>
<poem>
Line 151: Line 152:
===૭. ખડકી ઉઘાડી હું તો...===
===૭. ખડકી ઉઘાડી હું તો...===
<poem>
<poem>
ખડકી ઉઘાડી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::ખડકી ઉઘાડી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::મુંને ઉંબર લઈ ચાલ્યો બજારમાં...
::::::મુંને ઉંબર લઈ ચાલ્યો બજારમાં...


પ્હેલ્લી દુકાને એક તંબોળી બેઠો, તંબોળી ખવડાવે પાન;
પ્હેલ્લી દુકાને એક તંબોળી બેઠો, તંબોળી ખવડાવે પાન;
કેસરનો કાથો વળી ચાંદનીનો ચૂનો ઉપર ઉમેરે તોફાન;
કેસરનો કાથો વળી ચાંદનીનો ચૂનો ઉપર ઉમેરે તોફાન;
:::આમતેમ જોતી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::આમતેમ જોતી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::::::લાલા છાંટો ઉડ્યો રે શણગારમાં...
::::::લાલા છાંટો ઉડ્યો રે શણગારમાં...


બીજી દુકાને એક વાણીડો બેઠો, વાણીડો જોખે વહેવાર,
બીજી દુકાને એક વાણીડો બેઠો, વાણીડો જોખે વહેવાર,
ઝટ્ટ દઈ તોળી મુંને આંખ્યુંનાં ત્રાજવે, લટકામાં તોળ્યા અણસાર;
ઝટ્ટ દઈ તોળી મુંને આંખ્યુંનાં ત્રાજવે, લટકામાં તોળ્યા અણસાર;
:::સાનભાન ભૂલી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::સાનભાન ભૂલી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::::::દઈ પડછાયે ટેકો સૂનકારમાં...
::::::દઈ પડછાયે ટેકો સૂનકારમાં...


ત્રીજી દુકાને એક પીંજારો બેઠો, પીંજારો સીવે રજાઈ,
ત્રીજી દુકાને એક પીંજારો બેઠો, પીંજારો સીવે રજાઈ,
બખિયે આવીને એક બેઠું પતંગિયું, સૂયામાં વાગી શરણાઈ;
બખિયે આવીને એક બેઠું પતંગિયું, સૂયામાં વાગી શરણાઈ;
:::નામઠામ છોડી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::નામઠામ છોડી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::::::સાવ નોંધારી થઈને ભણકારમાં...
::::::સાવ નોંધારી થઈને ભણકારમાં...


ચોથી દુકાને એક રંગારો બેઠો, રંગારે ઘોળ્યા અજવાસ,
ચોથી દુકાને એક રંગારો બેઠો, રંગારે ઘોળ્યા અજવાસ,
સૂરજ વાટીને એણે ઓર્યા રે સામટા, ઉપ્પરથી રેડ્યું આકાશ;
સૂરજ વાટીને એણે ઓર્યા રે સામટા, ઉપ્પરથી રેડ્યું આકાશ;
:::રૂમઝૂમ થાતી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::રૂમઝૂમ થાતી હું તો અમથી ઊભી’તી,
:::::::હવે અમથી ઊભી’તી એંકારમાં,
::::::હવે અમથી ઊભી’તી એંકારમાં,
:::::::હજી અડધે ઊભી’તી એંકારમાં;
::::::હજી અડધે ઊભી’તી એંકારમાં;
:::::::મુંને ઉંબર લઈ ચાલ્યો બજારમાં...
::::::મુંને ઉંબર લઈ ચાલ્યો બજારમાં...
</poem>
</poem>
===૮. ડાબે હાથે ઓરું...===
===૮. ડાબે હાથે ઓરું...===
<poem>
<poem>
Line 289: Line 291:
હું તો ટહુકા ઉપર મોરપીંછાની ઓઢણી ઓઢી જાઉં...
હું તો ટહુકા ઉપર મોરપીંછાની ઓઢણી ઓઢી જાઉં...
</poem>
</poem>
{{SetTitle}}
{{Heading|મણિલાલ હ. પટેલ}}


===કાવ્યસંગ્રહો:===
{{Poem2Open}}પદ્મા વિનાના દેશમાં, સાતમી ઋતુ, ડુંગર કોરી ઘર કર્યા, વિચ્છેદ અને સીમાડે ઊગેલું ઝાડવું.{{Poem2Close}}


=== પરિચય: ===
{{HeaderNav
{{Poem2Open}}કવિતા, વાર્તા, નવલકથા, નિબંધ, ચરિત્ર, આત્મચરિત્ર અને વિવેચન – એમ સાહિત્યના મહત્સ્વરૂપોમાં સફળતાપૂર્વક કલમ અજમાવી ચૂકેલા, સતત લખતા રહેલા સવ્યસાચી લેખક. માતબર લેખન. વિદ્યાર્થી-વત્સલ અધ્યાપનકળાના, હવે વિરલ બનતી જતી પ્રજાતિના નૈષ્ઠિક અધ્યાપક. સાહિત્યના રસાળ વ્યાખ્યાતા, પ્રભાવક વક્તા. મિશનરી જોસ્સાથી સાહિત્ય અને સાહિત્યશિક્ષણના નિમિત્તે લગભગ આખું ગુજરાત ખૂંદી ચૂકેલા પ્રવાસી. કવિતાના પાંચ સંચયો ઉપરાંત એમની પાસેથી પાંચ વાર્તાસંગ્રહો, બે પ્રવાસગ્રંથો, ત્રણ ચરિત્ર-આત્મચરિત્ર, છ નવલ-લઘુનવલો, ચૌદ નિબંધસંગ્રહો, પંદર વિવેચનના ગ્રંથો અને પુષ્કળ સંપાદનો મળ્યાં છે. કાવ્યપાઠ અને વ્યાખ્યાન નિમિત્તે યુકે અને યુએસએના પ્રવાસો કર્યા છે. તરલ પારદર્શક કલ્પનો વડે અતીતરાગથી રંજિત જાનપદી ચેતનાને વ્યક્ત કરતા કવિ. ધ્યાનપાત્ર સૉનેટો પણ આપ્યાં છે. દશમો દાયકો અને પરસ્પરઃ એમનાં સંપાદનમાં પ્રકટેલા સામયિક  ઉન્મેષો છે.{{Poem2Close}}
|previous = [[પ્રતિપદા/૩. યજ્ઞેશ દવે|૩. યજ્ઞેશ દવે]]
|next = [[પ્રતિપદા/૫. મણિલાલ હ. પટેલ|૫. મણિલાલ હ. પટેલ]]
}}
26,604

edits