પુનશ્ચ: Difference between revisions

From Ekatra Wiki
Jump to navigation Jump to search
No edit summary
No edit summary
Line 109: Line 109:
<poem>
<poem>
સ્ત્રી : આટલો સમય ક્હો, તમે ક્યાં હતા ?
સ્ત્રી : આટલો સમય ક્હો, તમે ક્યાં હતા ?
મને મળ્યા કેમ મોડે મોડે ?
{{space}} મને મળ્યા કેમ મોડે મોડે ?


પુરુષ : હતો તમારા મનમાં, પણ છતા
પુરુષ : હતો તમારા મનમાં, પણ છતા
થવું હતું મારે થોડે થોડે;
{{space}} થવું હતું મારે થોડે થોડે;
આટલો સમય તમે તો દેહને
{{space}} આટલો સમય તમે તો દેહને
જોયો દર્પણમાં કોડે કોડે,
{{space}} જોયો દર્પણમાં કોડે કોડે,
આજે જોયું મનને, જોયો સ્નેહને;
{{space}} આજે જોયું મનને, જોયો સ્નેહને;
હવે આપણે બે જોડે જોડે.
{{space}} હવે આપણે બે જોડે જોડે.
{{સ-મ|૨૦૦૫}} <br>
{{સ-મ|૨૦૦૫}} <br>
</poem>
== પાસે, દૂર ==
<poem>
સ્ત્રી : પાછા આવો, તમે ક્યાં છો ?
પુરુષ : દૂર દૂર, તમે જ્યાં છો.
સ્ત્રી : હું તો અહીં છું પાસે, તમારી સામે.
પુરુષ : તમે સામે છો એવો ભ્રમ તમને ભલે થાય,
{{space}} પણ તમે પાસે નથી, એથી મારું મન દૂર દૂર જાય;
{{space}} પાસે, દૂરનું રહસ્ય તમારું મન ક્યારેય નહિ પામે.
{{સ-મ|૨૦૦૬}} <br>
</poem>
== તમે જે નથી ==
<poem>
સ્ત્રી : આમ શું તમે મને જોઈ રહ્યા છો ?
{{space}} આમ જોઈ જોઈને હવે તમે મને ખોઈ રહ્યા છો.
{{space}} આજે જ મને જુઓ છો ? કદી મને જોઈ ન’તી ?
{{space}} જુઓ, હું એની એ જ છું, જે હું આજ લગી હતી.
{{space}} આમ આજે શું આ મારી આંખમાં આંખ પ્રોઈ રહ્યા છો ?
પુરુષ : તમે એનાં એ જ છો એ માત્ર તમારો વ્હેમ છે,
{{space}} તમે સ્ત્રી છો ને તોયે આમ માનો એમ કેમ છે ?
{{space}} આમ હવે તમે જે નથી તેને તમે રોઈ રહ્યાં છો.
{{સ-મ|૨૦૦૬}} <br>
</poem>
== હું તમને ખોઈ રહી ==
<poem>
સ્ત્રી : હું તમને ખોઈ રહી,
{{space}} તમે ક્યાં છો ? હું તમને ક્યાંય નથી જોઈ રહી.
પુરુષ : તમે મને નહિ, તમારી જાતને ખોઈ રહ્યા,
{{space}} એથી ક્હો છો તમે મને ક્યાંય નથી જોઈ રહ્યા;
{{space}} ને હવે તમે તમારી જાત પર રોઈ રહ્યા,
{{space}} તમારી આંખોમાં મારી છબી એને લ્હોઈ રહ્યા,
{{space}} હવે આંખોની અંદર પણ હશે કોઈ નહિ;
{{space}} હવે તમે કહી શકો, ‘હું તમને ખોઈ રહી.’
{{સ-મ|૨૦૦૭}} <br>
</poem>
== રહસ્યોમાં ==
<poem>
સ્ત્રી : હવે ક્હો, મારાં રહસ્યોમાં તમારું સ્થાન ક્યાં છે ?
પુરુષ : તમારાં રહસ્યોમાં જો મારું કોઈ સ્થાન હોય
{{space}} તો પછી તમે જ ક્હો, મારું માન ક્યાં છે ?
{{space}} તમારે રહસ્યો જેવું કશું છે જ નહિ,
{{space}} તમે ઘણું બધું માની લો છો;
{{space}} તમે ભલા છો ! તમને એનું ભાન ક્યાં છે ?
{{space}} જોકે તમે સ્વયં એક રહસ્ય છો,
{{space}} કારણ કે તમારામાં કશું જ રહસ્યમય નથી;
{{space}} તમે ભલા છો ! તમને એનું જ્ઞાન ક્યાં છે ?
{{સ-મ|૨૦૦૬}} <br>


</poem>
</poem>

Revision as of 05:34, 9 August 2022


Punashchu-Title.jpg


પુનશ્ચ

નિરંજન ભગત


ઉમાશંકરની સ્મૃતિમાં

ઓગણીસો અઠ્ઠાવનથી ઓગણીસો અઠ્યાસી લગીનાં વર્ષોમાં
વારંવાર તમે મને વાત્સલ્યભાવે પૂછ્યું હતું, ‘કૈં લખાયું છે ?’
ત્યારે મેં અપરાધભાવે માત્ર એટલું જ કહ્યું હતું, ‘ના.’
એકવાર તો તમે મને રોષ – વધુ તો દુ:ખ – સાથે કહ્યું હતું,
‘ભલે, તો આપણાથી ઓછા લાપરવા લોકો લખશે.’
આજે તમે નથી, હવે ક્યાંથી કહું ? –
‘જુઓ, લખાયું છે. લ્યો, આ રહ્યું.’

મનમાં

સ્ત્રી : તમારા મનમાં શું આ હતું ?
પુરુષ : તો તમારા મનમાં શું હતું ?
સ્ત્રી : હવે નહિ કહું.
          (એ સ્ત્રીની આંખમાં આંસુ હતું.)
સ્ત્રી : તમે સમજુ છો,
          પણ તમે મારા મનમાં શું હતું એ સમજ્યા નહિ.
પુરુષ : તમે પણ સમજુ છો,
          તમે પણ મારા મનમાં શું હતું એ સમજ્યા નહિ.
          (એ બેની આંખમાં સ્મિત હતું.)

૨૦૦૪
 

રસ્તો

સ્ત્રી : હવે તમે અંદર આવવાનો રસ્તો જાણો છો.
પુરુષ : અંદર આવવાનો રસ્તો હું જાણું તે પહેલાં
         મારે બહાર જવાનો રસ્તો જાણવો જોઈએ.
સ્ત્રી : એમ કેમ ?
પુરુષ : જ્યાં માયાવી ટાપુ હોય,
         ટાપુ પર સર્સી હોય,
         એના હાથમાં જાદુઈ પુષ્પો હોય,
         એના મહેલમાં માનવપશુ-પક્ષીઓ હોય,
         ત્યાં હું યુલીસિસ.
         હવે ન પૂછશો ‘એમ કેમ ?’
         હવે તમે તો એમના એમ.

૨૦૦૪
 

આશ્ચર્ય

સ્ત્રી : આશ્ચર્ય થાય છે આપણે અહીં શા માટે આવ્યાં છીએ.
પુરુષ : આશ્ચર્ય થાય એટલા માટે.
સ્ત્રી : શું આશ્ચર્ય ?
પુરુષ : તમે ને હું,
         તમે દક્ષિણ ને હું ઉત્તર,
         તમે ગૌર ને હું શ્યામ,
         તમે કોમળ ને હું કઠોર,
         તમે ક્યહીં ને હું ક્યહીં,
         છતાંય આ ક્ષણે આપણે બે અહીં.
         આ આશ્ચર્ય.
સ્ત્રી : એ આશ્ચર્ય વિશે પણ આશ્ચર્ય થાય છે તે શા માટે ?
પુરુષ : એટલા માટે કે...
ના, એનો ઉત્તર નથી
         છે માત્ર આશ્ચર્ય.

૨૦૦૪
 

ચહેરો

સ્ત્રી : તમારો હસતો ચહેરો મને ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : તમારું પહોળું કપાળ મને ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : તમારું લાંબું નાક મને બહુ ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : તમારી ભૂરી બે આંખો મને બહુ જ ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : તમારો હસતો ચહેરો મને ગમે છે.

૨૦૦૪
 

નામ

સ્ત્રી : તમારું નામ મને ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : એનો અવાજ મને ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : એનો આકાર મને બહુ ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : એનો અર્થ મને બહુ જ ગમે છે.
પુરુષ : બસ એટલું જ ?
સ્ત્રી : તમારું નામ મને ગમે છે.

૨૦૦૪
 

જોડે જોડે

સ્ત્રી : આટલો સમય ક્હો, તમે ક્યાં હતા ?
          મને મળ્યા કેમ મોડે મોડે ?

પુરુષ : હતો તમારા મનમાં, પણ છતા
          થવું હતું મારે થોડે થોડે;
          આટલો સમય તમે તો દેહને
          જોયો દર્પણમાં કોડે કોડે,
          આજે જોયું મનને, જોયો સ્નેહને;
          હવે આપણે બે જોડે જોડે.

૨૦૦૫
 

પાસે, દૂર

સ્ત્રી : પાછા આવો, તમે ક્યાં છો ?
પુરુષ : દૂર દૂર, તમે જ્યાં છો.
સ્ત્રી : હું તો અહીં છું પાસે, તમારી સામે.
પુરુષ : તમે સામે છો એવો ભ્રમ તમને ભલે થાય,
          પણ તમે પાસે નથી, એથી મારું મન દૂર દૂર જાય;
          પાસે, દૂરનું રહસ્ય તમારું મન ક્યારેય નહિ પામે.

૨૦૦૬
 

તમે જે નથી

સ્ત્રી : આમ શું તમે મને જોઈ રહ્યા છો ?
          આમ જોઈ જોઈને હવે તમે મને ખોઈ રહ્યા છો.
          આજે જ મને જુઓ છો ? કદી મને જોઈ ન’તી ?
          જુઓ, હું એની એ જ છું, જે હું આજ લગી હતી.
          આમ આજે શું આ મારી આંખમાં આંખ પ્રોઈ રહ્યા છો ?
પુરુષ : તમે એનાં એ જ છો એ માત્ર તમારો વ્હેમ છે,
          તમે સ્ત્રી છો ને તોયે આમ માનો એમ કેમ છે ?
          આમ હવે તમે જે નથી તેને તમે રોઈ રહ્યાં છો.

૨૦૦૬
 

હું તમને ખોઈ રહી

સ્ત્રી : હું તમને ખોઈ રહી,
          તમે ક્યાં છો ? હું તમને ક્યાંય નથી જોઈ રહી.
પુરુષ : તમે મને નહિ, તમારી જાતને ખોઈ રહ્યા,
          એથી ક્હો છો તમે મને ક્યાંય નથી જોઈ રહ્યા;
          ને હવે તમે તમારી જાત પર રોઈ રહ્યા,
          તમારી આંખોમાં મારી છબી એને લ્હોઈ રહ્યા,
          હવે આંખોની અંદર પણ હશે કોઈ નહિ;
          હવે તમે કહી શકો, ‘હું તમને ખોઈ રહી.’

૨૦૦૭
 

રહસ્યોમાં

સ્ત્રી : હવે ક્હો, મારાં રહસ્યોમાં તમારું સ્થાન ક્યાં છે ?
પુરુષ : તમારાં રહસ્યોમાં જો મારું કોઈ સ્થાન હોય
          તો પછી તમે જ ક્હો, મારું માન ક્યાં છે ?
          તમારે રહસ્યો જેવું કશું છે જ નહિ,
          તમે ઘણું બધું માની લો છો;
          તમે ભલા છો ! તમને એનું ભાન ક્યાં છે ?
          જોકે તમે સ્વયં એક રહસ્ય છો,
          કારણ કે તમારામાં કશું જ રહસ્યમય નથી;
          તમે ભલા છો ! તમને એનું જ્ઞાન ક્યાં છે ?

૨૦૦૬