Ekatra Foundation

સુદામાચરિત્ર — પ્રેમાનંદ/શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ: Difference between revisions

સુદામાચરિત્ર — પ્રેમાનંદ/શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ (view source)

Revision as of 06:18, 24 September 2021

6,437 bytes added ,  06:18, 24 September 2021
no edit summary
(Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}} <poem> </poem>")
 
No edit summary
 
(3 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 3: Line 3:
{{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}}
{{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}}
<poem>
<poem>
'''કડવું 1'''
કડી
6{{space}} અશન — ભોજન
7{{space}} મુન્ય — મુનિ(સુદામા)
15{{space}}  ઘરસૂત્ર — ઘરસંસાર
'''કડવું 2'''
4{{space}} પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું —ગામમાં તો જે અન્ન મળી             આવતું (જડતું) એ હવે અટક્યું. હવે બીજે જવું પડશે
10{{space}} ગવનિકા — ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ
13{{space}} મારે વાગલાં — વલખાં મારે
14{{space}} રક્ષાની ઘટા — માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું
'''કડવું 3'''
1{{space}} ભાવઠ —ઉપાધિ
1{{space}} ગોમતી-મજ્જન — ગોમતી નદીમાં સ્નાન
10{{space}} જોડવા પાણિ... — હાથ જોડવા, ગરીબડી વાણી બોલવી,
                                              એથી  ચહેરો ફિક્કો પડી જાય
10{{space}} માગ્યા પે રૂડું મરણ — માગવા/યાચવા કરયાં મરવું સારું
12{{space}} મામ — સ્વમાન, આબરુ
'''કડવું 4'''
2{{space}} વૃદ્ધિહાણ — ચડતી-પડતી
3{{space}} સુકૃત-દુષ્કૃત — પાપ-પુણ્ય
10{{space}} નિર્મુખ વાળિયા — ખાલી હાથે પાછા વાળ્યા
11{{space}} હુતશેષ ન કીધો આહાર — યજ્ઞમાં હોમ્યા પછી જે શેષરહે તે  આહાર                                             
કડી
20{{space}} સપ્તઋષિ સેવે કામધેનુને — સપ્તષિર્ જેવાને પણ કામધેનુ
                                  (સ્વર્ગની  ગાય)ની સેવા કરવી પડે છે.
24{{space}} ધોશે ધરણીધર તતખેવ — ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર)
                                                તરત દરિદ્રતા  દૂર કરશે
'''કડવું 5'''
7{{space}} કાંગવા — છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ)
9{{space}} છોવાય — ઢોળાય
16{{space}} ઉપાન.... — પગના જોડા. અ ફાટેલા હોવાથી જે ધૂળ(રેણુ)
                        ઊડતી હતી એનાથી જાણે આકાશ છવાઈ ગયું!
17{{space}} જેષ્ઠિકા — ચાલવામાં ટેકો રહે એવી લાકડી
19{{space}} શુકજી — શુકદેવ : વ્યાસના પુત્ર. એમણે પરીક્ષિતને
                          ‘ભાગવત’ સંભળાવ્યું હતું. સુદામા-કથા
                          ભાગવતના દશમસ્કંધમાંની કથા છે.
19{{space}} નરપતિ — રાજા. અહીં પરીક્ષિત : કુરુવંશનો રાજા,
                      અર્જુનનો પૌત્ર, અભિમન્યુ-ઉત્તરાનો પુત્ર
'''કડવું 6'''
2{{space}} કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ — કોઠા પરની (દ્વારકાની)
                                કમાનો બહુ (પર્મ, પરમ) શોભતી હતી
4{{space}} નથી મુક્તિપુરીમાં મણા — મુક્તિપુરી(દ્વારકા)માં કશાની
                                                      ઉણપ(મણા) નથી
6{{space}} એને રૂપે હાર્યા કેશવ-રામ — સુદામાના રૂપ આગળ તો કૃષ્ણ
              અને બલરામ પણ જાણે ઝાંખા પડી ગયા! (એવો કટાક્ષ)
10{{space}} મયા — માયા, કૃપા
15{{space}} ઉપંગ — એક વાદ્ય
'''કડવું 7'''
2{{space}} યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે — યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ
                                            સત્યભામા કૃષ્ણને લગાડે છે
2{{space}} અગર ઉસેવે — અગરુનો સુગંધિત ધૂપ (પેલા લેપ પર)
                                                                  આપે છે
3{{space}} બીડી — પાન, તાંબુલ                                 
11{{space}} વામદેવ — વામનદેવ
12{{space}} અત્રિ — ઐક ઋષિ
12{{space}} પત્રી — પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી
'''કડવું 8'''
4{{space}} જેના નાભિકમળમાંથી... —  કૃષ્ણસ્તુતિ: કૃષ્ણ/વિષ્ણુની
                    નાભિના કમળમાંથી પ્રગટેલાબ્રહ્માએ પળવારમાં
                    સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું, બાળકૃષ્ણે માતા યશોદાને   
                    મુખમાં બ્રહ્માંડ બતાવેલું
5{{space}} પાદોદક — ચરમુક્તિપુરીણામૃત
8{{space}} ઘૃતપક્વ — ઘીમાં પકવેલાં
'''કડવું 10'''
4{{space}} અરિષ્ટ — સૂર્ય
12{{space}} પંચાનન શંખ — પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ
'''કડવું 12'''
9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે
</poem>
</poem>
{{HeaderNav2
|previous = કાવ્યકૃતિ સુદામાચરિત્ર
|next = એ પછી  —  વિશેષ અભ્યાસ માટે
}}
MeghaBhavsar
19,010

edits

Retrieved from "https://wiki.ekatrafoundation.org/wiki/Special:MobileDiff/14637...17269"