સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૩/ગોમતીને
સુંદરજી બેટાઈ
[વસંતતિલકા]
૧
રે ગોમતી! તુજ ઉરે કરી કૈંક ગેલ,
સંભારણાં મુજ ઉરે ઊલટે અનેક;
મારી સખીની સ્મૃતિસંગ સદા જડેલ
મારે ઉરે તું મચવે રસરેલછેલ.
૨
પ્હોળી કરી નિજ સુરમ્ય સુવર્ણપાંખ
ઊડે ઉષા પ્રતિપ્રભાત અગમ્ય પંથ;
એ પાંખના લલિત રંગ હ્રદે તું ધારે,
સૌભાગ્ય એ અમર પંખણીનું વધાવે.
સત્કારવા પરમ શાશ્વત યૌવનાને
તું હર્ષથી પરમ મંગલ ગીત ગાય,
કર્ણે ધરે નવ ધરે તુજ પ્રેમશબ્દો
ને ક્યાંય એ ગગનમાંહીં અદૃશ્ય થાય.
પ્રત્યેક પૂનમ ગણી નિજ પ્રેમપર્વ
તું અંતરે છલકતા અભિલાષ ભારે,
વ્હેતી વિલોલ લસતી સુખચન્દ્રિકામાં,
આહ્લાદ સંસ્મરણતારક સંસ્ફુરાવે.
એ ગેલ શું સ્મરણમાત્ર બની રહેશે?
એ ગીતશબ્દ નવ શું ઊઠશે કદીયે?
એ પ્રેમપર્વ શું હવે નહિ ઊજવાશે?
ના અંતરે તું ઉડુનાં પ્રતિબિમ્બ ર્હેશે?
૩
તારે જલે લલિત દેહછટા પસારી
સૌન્દર્યનું સુભગ દર્શન દિવ્ય દેતી,
મૂકે તરન્ત જલ નિર્મલ કન્યકાઓ
કૌમારકોમલ અનેક પવિત્ર ભાવો,
કૂદી કૂદી સલિલ-ઊર્મિ પરે તરન્તા,
વામો સવેગ નિજ નાનકડી ભરન્તા,
કૈં ખેલતાં હૃદયનાં જલને ઉછાળી!
કેવા હતા સરલ ચંચલ એ કુમારો!
શું એ સદાય વિરમ્યા વિમળા વિલાસો
કૌમારમુગ્ધ ઋજુ બાલક બાલિકાના?
ઉલ્લાસ શું નહિ ઉરે કદીયે તું ધારે?
૪
હા, ગોમતી! ક્યહિં શમી તુજ ઊર્મિમાલા?
ક્યાં એ શમ્યા વિપુલ યૌવનના ઉછાળા?
કાં અપ્રસન્ન મુખ તારું, સખી, દીસે આ?
શી આવડી કનડતી ઉર શોકછાયા?
માણ્યું અહીં શિશુપણું તુજ સંગ મેં તો,
ને મુગ્ધચિત્ત કંઈ યૌવન-આશ પોષી;
વૃદ્ધત્વની સુખદ કૈં કરી કલ્પનાઓ;
તૂટ્યા પરંતુ મુજ એ મનના મિનારા.
૫
[અનુષ્ટુપ]
મૃત્યુ શા વેળુના બન્ધે રૂંધ્યું જીવન તાહરું;
સિંધુ પ્રાણેશથી તુંને પાડ્યું છેટું સદાયનું!
વાયુ આ ભાખતો ભીનો તારી કરુણ વારતા;
સંભારું આર્દ્રભાવે હું તારી વિમલ રમ્યતા.