બાળ કાવ્ય સંપદા/શિવાજીનું હાલરડું

શિવાજીનું હાલરડું

લેખક : ઝવેરચંદ મેઘાણી
(1894-1947)

આભમાં ઊગેલ ચાંદલો ને
જીજીબાઈને આવ્યાં બાળ,
બાળુડાને માત હીંચોળે
ધણણણ ડુંગરા બોલે !
શિવાજીને નીંદરું નાવે
માતા જીજીબાઈ ઝુલાવે.
પેટમાં પોઢીને સાંભળેલી બાળે
રામ લખમણની વાત,
માતાજીને મુખ જે દિ’થી

ઊડી એની ઊંઘ તે દિ’થી ⁠

– શિવાજીને૦

પોઢજો રે મારાં બાળ !
પોઢી લેજો પેટ ભરીને આજ,
કાલે કાળાં જુદ્ધ ખેલાશે

સૂવા ટાણું ક્યાંય નૈ રે’શે

– શિવાજીને૦

ધાવજો રે મારાં પેટ !
ધાવી લેજો ખૂબ ધ્રપીને આજ,
રે’શે નહિ રણઘેલૂડા !

ખાવા મૂઠી ધાનની વેળા

– શિવાજીને૦

પે’રી ઓઢી લેજો પાતળા રે !
પીળાં લાલ પીરોંજી ચીર,
કાયા તારી લોહીમાં ના’શે

ઢાંકણ તે દિ’ ઢાલનું થાશે

– શિવાજીને૦

ઘૂઘરા, ધાવણી, પોપટ-લાકડી
ફેરવી લેજો આજ !
તે દિ’ તારે હાથે રે’વાની

રાતી બંબોળ ભવાની

– શિવાજીને૦

લાલ કંકુ કેરા ચાંદલા ને
ભાલે તાણજો કેસર-આડ્ય,
તે દિ’તો સિંદોરિયા થાપા

છાતી માથે ઝીલવા બાપા

– શિવાજીને૦

માતાપિતા ચોડે ચૂમીઓ રે બાળા !
ઝીલજો બેવડ ગાલ
તે દિ’ તારાં મોઢડાં માથે

ધૂંવાધાર તોપ મંડાશે

– શિવાજીને૦

આજ માતાજીની ગોદમાં રે
તુંને હૂંફ આવે આઠ પો’ર,
તે દિ’ કાળી મેઘલી રાતે

વાયુ ટાઢા મોતના વાશે

– શિવાજીને૦

આજ માતા દેવી પાથરી રે
કૂણાં ફૂલડાં કેરી સેજ,
તે દિ’ તારી વીર – પથારી

પાથરશે વીશ ભુજાળી

– શિવાજીને૦

આજ માતાજીને ખોળલે રે
તારાં માથડાં ઝોલે જાય,
તે દિ’ તારે ઓશીકાં

મેલાશે તીર બંધૂકાં

– શિવાજીને૦

સૂઈ લેજે મારા કેસરી રે !
તારી હિંદવાણું જોવે વાટ
જાગી વે’લો આવ બાળુડા !
માને હાથે ભેટ બંધાવા.
જાગી વે’લો આવજે વીરા !

ટીલું માના લોહીનું લેવા

– શિવાજીને૦