સમગ્રમાંથી સઘન-વિવેચનશ્રેણી – સુન્દરમ્‌/શેષનાં કાવ્યો: Difference between revisions

૫૯થી ૬૬મા સુધીનાં સંસ્કૃત કાવ્યના અનુવાદોમાં જે સંસ્કૃતનું વાતાવરણ જમાવ્યું છે તે એક ખૂબ રોચક વસ્તુ છે. કેટલાકને ક્યાંક અર્થ કઠિન માલમ પડશે, છંદો મૂળ પ્રમાણે જ હોઈ કેટલાકને તે ઠેબે ચડાવશે પણ છતાં વૈદિક સંસ્કૃતનું બળ અને ગાંભીર્ય આ કાવ્યોમાં મળશે.

પ્રારંભનાં પાંચ કાવ્યો પ્રાર્થનાભાવનાં છે. એ પ્રાર્થનાપ્રકાર નવો જ લાક્ષણિક બળવાળો છે.

{{Poem2Close}}{{Block center|'''<poem>હસી મૃત્યુ મુખે ધસવાનું જ દે,  

ધસી મૃત્યુ મુખે હસવાનું જ દે.

{{Poem2Close}}{{Block center|'''<poem>વેણીમાં ગૂંથવાં’તાં-

કુસુમ તહીં રહ્યાં અર્પવાં અંજલિથી.

સિન્ધુ ઘોષ સહ આવો  

મર અન્ય જગતરવ

નવ સંભળાઓ

પછાડીને પાય ઉડાડ્યું પાણી,  

થઈ રહ્યો ઘુમ્મટ શીકરોનો.

ન પાણી ને પ્રેમ સમું બીજું જગે  

જે સર્વતઃ સ્પર્શ કરે મનુષ્યને.

યાદા’વે માત્ર તારું મધુરમુખ સખી! આંગળી-હોઠ-મૂક્યું!</poem>'''}}{{Poem2Open}}

અનેક અર્થસભર સઘન ચિત્રભરી પંક્તિઓના આ થોડાક નમૂના છે. આ અર્થઘનતા નિષ્પન્ન થવાનું એક સાધન છે અર્થની વ્યંજકતા, જે અર્વાચીન કવિઓમાં શેષ જેટલી ઘણા થોડાએ સાધેલી છે.

{{Poem2Close}}{{Block center|'''<poem>જગાડે રામાને પ્રિયતમ કરી કૈં અડપલું  

જગાડી તે રીતે તુજ બીન ધરે કંઠ પર તું!

વર્ષી જેવો મેઘરાજા વિરામે,  

તો યે તેનાં વારિઓ ઠામઠામે,  

અને એમાં સપડાનારની–

{{Poem2Close}}{{Block center|'''<poem>ન કોઈએ ચીસ, ન કોઈએ શબ્દ, ન કોઈએ હાય એ સૂણી,  

એ પરિસ્થિતિનોભોગ થનાર પાત્રને તેનો સાથી જુએ છે. દુઃખથી સિઝાઈ જાય છે. પણ એય પાછો પોતાને માર્ગે પહોંચી જાય છે. આનાથી કારમી કહાણી બીજી શી છે?  

લગ્નજીવન એ આખો કાંટાળો પથ છે. ત્યાં જોઈ સમાલીને ડગ ભરવાનું શેષ કહે છે. આ યુગની ઉદારતાના તે પણ હિમાયતી છે.

કાવ્યોને અંતે મૂકેલું ટિપ્પણ કાવ્યોનો અર્થધ્વનિ સમજવામાં ખૂબ મદદગાર થઈ પડશે. કાવ્યોનો અર્થ પોતે સમજ્યા છે એમ માનનારને પણ અમે એ ટિપ્પણ વાંચવા વીનવીએ છીએ. છેવટે મૂકેલાં ગીતોનાં સ્વરાંકનોનું મૂલ્ય કોઈ પણ સંગીતરસિકથી અછતું નહિ જ રહેશે.

{{right|૧૪-૩-૧૯૩૮}}<br>

{{Poem2Close}}<br>

{{HeaderNav2