19,010
edits
કુંવરબાઈનું મામેરું/કડવું ૩: Difference between revisions
કુંવરબાઈનું મામેરું/કડવું ૩ (view source)
Revision as of 05:45, 30 October 2021
, 05:45, 30 October 2021no edit summary
MeghaBhavsar (talk | contribs) (Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૩| રમણ સોની}} <poem> [બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા...") |
MeghaBhavsar (talk | contribs) No edit summary |
||
| (5 intermediate revisions by 2 users not shown) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
{{SetTitle}} | {{SetTitle}} | ||
{{Heading|કડવું ૩| | {{Heading|કડવું ૩| }} | ||
<br> | |||
<poem> | <poem> | ||
[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે. | {{Color|Blue|[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે. | ||
પુત્રીની મૂંઝવણમાં, સાસરિયાંનાં આકરાં વચનમાં, વધામણીના પત્રમાં કવિની કથન-કળા કેવી પ્રત્યક્ષ થાય છે એ વાંચીએ..] | પુત્રીની મૂંઝવણમાં, સાસરિયાંનાં આકરાં વચનમાં, વધામણીના પત્રમાં કવિની કથન-કળા કેવી પ્રત્યક્ષ થાય છે એ વાંચીએ..]}} | ||
(રાગ વેરાડી) | (રાગ વેરાડી) | ||
| Line 13: | Line 13: | ||
ચોક માંહે તુલસીનું વંન, અહર્નિશ થાયે હરિકીર્તન.{{space}} ૨ | ચોક માંહે તુલસીનું વંન, અહર્નિશ થાયે હરિકીર્તન.{{space}} ૨ | ||
નહિ ખેતી, નહિ ઉદ્યમ-વેપાર, હરિભક્તિ માંહે તદાકાર; | નહિ ખેતી, નહિ ઉદ્યમ-વેપાર, હરિભક્તિ માંહે તદાકાર<ref>તદાકાર = તન્મય </ref>; | ||
જે આવે તે વૈષ્ણવ જમે, ગુણ ગાયે ને દહાડા નિર્ગમે.{{space}} ૩ | જે આવે તે વૈષ્ણવ જમે, ગુણ ગાયે ને દહાડા નિર્ગમે.{{space}} ૩ | ||
| Line 26: | Line 26: | ||
સ્રી-સુત મરતાં રોયાં લોક, મહેતાને મનમાં નહિ શોક : | સ્રી-સુત મરતાં રોયાં લોક, મહેતાને મનમાં નહિ શોક : | ||
‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, હવે ભજીશું શ્રીગોપાળ.’{{space}} ૭ | ‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ<ref>જંજાલ = સંસારની કડાકૂટ</ref>, હવે ભજીશું શ્રીગોપાળ.’{{space}} ૭ | ||
કુંવરબાઈ પછે મોટી થઈ, આણું આવ્યું ને સાસરે ગઈ; | કુંવરબાઈ પછે મોટી થઈ, આણું આવ્યું ને સાસરે ગઈ; | ||
| Line 37: | Line 37: | ||
કરે ચેષ્ટા સાસુ ગર્વે ભરી, કુંવરબાઈ નવ બોેલે ફરી.{{space}} ૧૦ | કરે ચેષ્ટા સાસુ ગર્વે ભરી, કુંવરબાઈ નવ બોેલે ફરી.{{space}} ૧૦ | ||
છે લઘુવય નાનો ભરથાર, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર; | છે લઘુવય નાનો ભરથાર<ref> છે લઘુવય નાનો ભરથાર – પતિ નાની વયનો છે એટલે પરિવારમાં એનો પોતાનો કોઈ અવાજ નથી, કુંવરબાઈને એનો સધિયારો નથી. | ||
કુંવરબાઈને આવ્યું | </ref>, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર; | ||
કુંવરબાઈને આવ્યું સીમંત<ref>સીમંત = સ્રીની પ્રથમ સગર્ભાવસ્થા પ્રસંગે કરવાનો સંસ્કાર, રીત </ref>, સાદર વાત ન પૂછે કંથ.{{space}} ૧૧ | |||
રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું, | રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું, | ||
| Line 44: | Line 45: | ||
કુંવરવહુને હરખ ખરો, મોસાળું કાંઈ ઘેરથી કરો; | કુંવરવહુને હરખ ખરો, મોસાળું કાંઈ ઘેરથી કરો; | ||
દુર્બળની દીકરી રાંકડી, આચાર કરી બાંધો રાખડી.’ {{space}} ૧૩ | દુર્બળની<ref>દુર્બલની = આર્થિક રીતે નબળા કુટુંબની </ref> દીકરી રાંકડી, આચાર કરી બાંધો રાખડી.’ {{space}} ૧૩ | ||
ન કહાવ્યું પિયર, કોને નવ કહ્યું, પંચમાસી તો એળે ગયું; | ન કહાવ્યું પિયર, કોને નવ કહ્યું, પંચમાસી તો એળે ગયું; | ||
સીમંતના રહ્યા થોડા દંન, કુંવરબાઈને ચિંતા મંન.{{space}} ૧૪ | સીમંતના રહ્યા થોડા દંન, કુંવરબાઈને ચિંતા મંન.{{space}} ૧૪ | ||
ઓશિયાળી દીસે દ્યામણી, વહુઅર આવી સાસુ ભણી; | ઓશિયાળી દીસે દ્યામણી<ref>દ્યામણી – દયામણી, લાચાર</ref>, વહુઅર આવી સાસુ ભણી; | ||
બોલી અબળા નામી શીશ : ‘બાઈજી! રખે કરો મન રીસ.{{space}} ૧૫ | બોલી અબળા નામી શીશ : ‘બાઈજી! રખે કરો મન રીસ.{{space}} ૧૫ | ||
આપણો ગોર પંડ્યો ખોખલો, તેને જૂનાગઢ સુધી મોકલો; | આપણો ગોર પંડ્યો ખોખલો, તેને જૂનાગઢ સુધી મોકલો; | ||
મોકલો લખાવી કંકોતરી;’ ત્યાં સાસુ બોલી ગર્વે ભરી :{{space}} | મોકલો લખાવી કંકોતરી;’ ત્યાં સાસુ બોલી ગર્વે ભરી :{{space}} ૧૬ | ||
‘વહુઅર! તુંને શું ઘેલું લાગ્યું? મા મૂઈ ત્યારે મહિયર ભાંગ્યું; | ‘વહુઅર! તુંને શું ઘેલું લાગ્યું? મા મૂઈ ત્યારે મહિયર ભાંગ્યું; | ||
| Line 62: | Line 63: | ||
મહેતાને વહાલું હરિનું નામ, જોવાને મળે આખું ગામ; | મહેતાને વહાલું હરિનું નામ, જોવાને મળે આખું ગામ; | ||
તમને પિતાને મળવાનું હેત, અમો ન્યાતમાં થઈએ ફજેત.{{space}} ૧૯ | તમને પિતાને મળવાનું હેત, અમો ન્યાતમાં થઈએ ફજેત<ref>ફ્જેત = બેઆબરૂ </ref>.{{space}} ૧૯ | ||
સસરો તમારો લાજે, બાઈ! વણ-આવ્યે સરશે વેવાઈ.’ | સસરો તમારો લાજે, બાઈ! વણ-આવ્યે સરશે વેવાઈ.’ | ||
કુંવરબાઈ તવ આંસુ ભરી સાસુ પ્રત્યે બોલી ફરી :{{space}} ૨૦ | કુંવરબાઈ તવ આંસુ ભરી સાસુ પ્રત્યે બોલી ફરી :{{space}} ૨૦ | ||
‘બાઈજી! બોલતાં શું ફગો? દુર્બળ તો યે પોતાનો સગો; | ‘બાઈજી! બોલતાં શું ફગો?<ref>ફગો = છકી જાવ છો </ref> દુર્બળ તો યે પોતાનો સગો; | ||
આંહાં આવી ઠાલો જાશે ફરી, એણે મસે મળીએ પિતા-દીકરી.’{{space}} ૨૧ | આંહાં આવી ઠાલો જાશે ફરી, એણે મસે મળીએ પિતા-દીકરી.’{{space}} ૨૧ | ||
તવ સાસુને મન કરુણા થઈ, જઈ સ્વામીને વાત જ કહી. | તવ સાસુને મન કરુણા થઈ, જઈ સ્વામીને વાત જ કહી. | ||
‘રહ્યા સીમંતના થોડા દંન, | ‘રહ્યા સીમંતના થોડા દંન, કુંવરવહુ દુખ પામે મંન.{{space}} ૨૨ | ||
લખી મોકલો વેવાઈને પત્રઃ જેમતેમ કરીને આવજો અત્ર.’ | લખી મોકલો વેવાઈને પત્રઃ જેમતેમ કરીને આવજો અત્ર.’ | ||
| Line 108: | Line 109: | ||
પંડ્યો ખોખલો કીધા વિદાય, શીઘ્ર આવ્યા જૂનાગઢ માંહ્ય.{{space}} ૩૪ | પંડ્યો ખોખલો કીધા વિદાય, શીઘ્ર આવ્યા જૂનાગઢ માંહ્ય.{{space}} ૩૪ | ||
:::::વલણ | :::::'''વલણ''' | ||
જૂનાગઢ માંહે ઋષિ આવ્યા, મહેતો લાગ્યા પાય રે. | જૂનાગઢ માંહે ઋષિ આવ્યા, મહેતો લાગ્યા પાય રે. | ||
| Line 115: | Line 116: | ||
</poem> | </poem> | ||
<br> | |||
{{HeaderNav2 | {{HeaderNav2 | ||
|previous = | |previous = કડવું ૨ | ||
|next = | |next = કડવું ૪ | ||
}} | }} | ||
<br> | |||