32,519
edits
(Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|જગદગુરુ શ્રીશંકરાચાર્ય અને બ્રહ્મસૂત્ર૧|(લેખક : રા. રા. નટવરલાલ ઇચ્છારામ દેસાઇ, બી. એ.)}} {{center|(જીવનકાળમર્યાદા. ઈ. સ. ૭૮૮–૮૨૦ ૩૨ વર્ષ)}} '''જન્મ''' : વૈશાખ સુદ પાંચમ {{Block center|<poem>મુખ્ય સિદ્ધ...") |
No edit summary |
||
| Line 97: | Line 97: | ||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||
'''(૫) શાંકરમતના સ્વતંત્ર ગ્રંથો અને ટીકા''' | '''(૫) શાંકરમતના સ્વતંત્ર ગ્રંથો અને ટીકા''' | ||
{{Poem2Open}} | |||
હવે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર શાંકરમતવાળા વિદ્વાનોએ સ્વતંત્ર ટીકા કેટલી રચી છે તે નીચે દર્શાવી છે. | હવે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર શાંકરમતવાળા વિદ્વાનોએ સ્વતંત્ર ટીકા કેટલી રચી છે તે નીચે દર્શાવી છે. | ||
(૧૫) બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર ગંગાધર સ્વામીએ સ્વરાજ્યસિદ્ધિ અને શારીરક સૂત્રસારાર્થચંદ્રિકા નામની બે ટીકાઓ રચી છે. | (૧૫) બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર ગંગાધર સ્વામીએ સ્વરાજ્યસિદ્ધિ અને શારીરક સૂત્રસારાર્થચંદ્રિકા નામની બે ટીકાઓ રચી છે. | ||
(૧૬) વિદ્યારણ્ય સ્વામી. (૧૩૫૦) અને ભારતી તીર્થે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર અધિકરણ રત્નમાળા રચી છે. તેના ઉપર આત્મારામ મોરેશ્વર છત્રેએ વૈયાસિક ન્યાય આર્યામાળા અને અધિકરણ આર્યામાળા નામની આર્યા છંદમાં ટીકા રચી છે. તેમ જ શ્રી બ્રહ્મસૂત્રાનુક્રમણી અને શારીરકીય તત્ત્વાનુક્રમણી પણ રચી છે. આ ચાર ટીકાઓ મુખપાઠ હોય તે ઘણી ઉપયોગી છે. | (૧૬) વિદ્યારણ્ય સ્વામી. (૧૩૫૦) અને ભારતી તીર્થે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર અધિકરણ રત્નમાળા રચી છે. તેના ઉપર આત્મારામ મોરેશ્વર છત્રેએ વૈયાસિક ન્યાય આર્યામાળા અને અધિકરણ આર્યામાળા નામની આર્યા છંદમાં ટીકા રચી છે. તેમ જ શ્રી બ્રહ્મસૂત્રાનુક્રમણી અને શારીરકીય તત્ત્વાનુક્રમણી પણ રચી છે. આ ચાર ટીકાઓ મુખપાઠ હોય તે ઘણી ઉપયોગી છે. | ||
| Line 105: | Line 105: | ||
'''(૬) શાંકર મતને અનુસરતા સિદ્ધિ નામના સ્વતંત્ર ગ્રંથો.''' | '''(૬) શાંકર મતને અનુસરતા સિદ્ધિ નામના સ્વતંત્ર ગ્રંથો.''' | ||
<center> | <center> | ||
{|style="border-right:0px #000 solid;width:80%;padding-right: | {|style="border-right:0px #000 solid;width:80%;padding-right:0em;" | ||
|- | |- | ||
|૧ | |૧ | ||
| Line 215: | Line 215: | ||
|સદાનંદ (૧૫૪૭) | |સદાનંદ (૧૫૪૭) | ||
|} | |} | ||
</center> | |||
'''સ્વતંત્ર ગ્રંથો''' | '''સ્વતંત્ર ગ્રંથો''' | ||
(૨૦) ખંડનખંડખાદ્ય શ્રી હર્ષદેવ | <center> | ||
તત્ત્વદીપિકા ચિત્સુખાચાર્ય (૧૨૦૯ ઇ. સ.) | {|style="border-right:0px #000 solid;width:80%;padding-right:0.5em;" | ||
|- | |||
તત્ત્વદીપિકાપ્રસાદિની પ્રત્યગ્રપ નયનાચાર્ય. | |(૨૦) | ||
|ખંડનખંડખાદ્ય | |||
(૨૧) વેદાંતપરિભાષા ધર્મરાજાધ્વરી | |શ્રી હર્ષદેવ | ||
શિખામણી રામકૃષ્ણધ્વરી. (નં.૨૧ ઉપરટીકા) | |- | ||
મણિપ્રભા અમરદાસ. | | | ||
૨૨) વેદાંતસાર સદાનંદ | |તત્ત્વદીપિકા | ||
ટીકા સુબોધિની | |ચિત્સુખાચાર્ય (૧૨૦૯ ઇ. સ.) <br>(નં. ૨૦ ઉપર ટીકા) | ||
ટીકા વિદ્વિન્મનોરંજની. | |- | ||
(૨૩) અદ્વૈતસિદ્ધિસિદ્ધાંત સાર સદાનંદ, (અ. સિ. ઉપર ટીકા) | | | ||
(૨૪) સિદ્ધાંતલેશ. | |તત્ત્વદીપિકાપ્રસાદિની | ||
(૨૫) જીવનમુક્તિવિવેક વિદ્યારણ્ય સ્વામી. | |પ્રત્યગ્રપ નયનાચાર્ય. <br> (ઉપલી ટીકા ઉપર ટીકા) | ||
(૨૬) પંચદશી ,, ,, | |- | ||
(૨૭) આત્મપુરાણ શંકરાનંદ સ્વામી | |(૨૧) | ||
(૨૮) ઉપનિષદ્દીપિકા | |વેદાંતપરિભાષા | ||
(૨૯) તર્કસંગ્રહ આનંદગિરિ(વૈશેષિકમતનું ખંડન) | |ધર્મરાજાધ્વરી | ||
(૩૦) વૈયાસિક ન્યાયમાળા ભારતીતીર્થ મુનિ. | |- | ||
(૩૧) ન્યાયમકરંદ આનંદબોધાચાર્ય. | | | ||
(૮) એક જ વિદ્વાને અનેક ટીકાઓ રચેલી હોય તેની વિગતઃ– | |શિખામણી | ||
|રામકૃષ્ણધ્વરી. (નં.૨૧ ઉપરટીકા) | |||
|- | |||
| | |||
|મણિપ્રભા | |||
|અમરદાસ. | |||
|- | |||
|(૨૨) | |||
|વેદાંતસાર | |||
|સદાનંદ | |||
|- | |||
| | |||
|ટીકા સુબોધિની | |||
| | |||
|- | |||
| | |||
|ટીકા વિદ્વિન્મનોરંજની. | |||
| | |||
|- | |||
|(૨૩) | |||
|અદ્વૈતસિદ્ધિસિદ્ધાંત સાર | |||
|સદાનંદ, (અ. સિ. ઉપર ટીકા) | |||
|- | |||
|(૨૪) | |||
| સિદ્ધાંતલેશ. | |||
| અપ્પેયા દીક્ષિત. | |||
|- | |||
|(૨૫) | |||
|જીવનમુક્તિવિવેક | |||
|વિદ્યારણ્ય સ્વામી. | |||
|- | |||
|(૨૬) | |||
|પંચદશી | |||
| ,, ,, | |||
|- | |||
|(૨૭) | |||
|આત્મપુરાણ | |||
|શંકરાનંદ સ્વામી | |||
|- | |||
|(૨૮) | |||
|ઉપનિષદ્દીપિકા | |||
| ,, ,, | |||
|- | |||
|(૨૯) | |||
|તર્કસંગ્રહ | |||
|આનંદગિરિ(વૈશેષિકમતનું ખંડન) | |||
|- | |||
|(૩૦) | |||
|વૈયાસિક ન્યાયમાળા | |||
|ભારતીતીર્થ મુનિ. | |||
|- | |||
|(૩૧) | |||
|ન્યાયમકરંદ | |||
|આનંદબોધાચાર્ય. | |||
|} | |||
</center> | |||
'''(૮) એક જ વિદ્વાને અનેક ટીકાઓ રચેલી હોય તેની વિગતઃ–''' | |||
(૧) અમલાનંદ સ્વામી (૧૨૪૭–૬૦) (૨) રામાશ્રમ(અથવા ગોવિંદાનંદ) | (૧) અમલાનંદ સ્વામી (૧૨૪૭–૬૦) (૨) રામાશ્રમ(અથવા ગોવિંદાનંદ) | ||
(અ) ભામતી નિબંધ ઉપર કલ્પતરૂ ટીકા (અ) રત્નપ્રભા | (અ) ભામતી નિબંધ ઉપર કલ્પતરૂ ટીકા (અ) રત્નપ્રભા | ||