ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૩/જગદ્‌ગુરુ શ્રી શંકરાચાર્ય અને બ્રહ્મસૂત્ર: Difference between revisions

Jump to navigation Jump to search
no edit summary
(Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|જગદગુરુ શ્રીશંકરાચાર્ય અને બ્રહ્મસૂત્ર૧|(લેખક : રા. રા. નટવરલાલ ઇચ્છારામ દેસાઇ, બી. એ.)}} {{center|(જીવનકાળમર્યાદા. ઈ. સ. ૭૮૮–૮૨૦ ૩૨ વર્ષ)}} '''જન્મ''' : વૈશાખ સુદ પાંચમ {{Block center|<poem>મુખ્ય સિદ્ધ...")
 
No edit summary
Line 97: Line 97:
{{Poem2Close}}  
{{Poem2Close}}  
'''(૫) શાંકરમતના સ્વતંત્ર ગ્રંથો અને ટીકા'''
'''(૫) શાંકરમતના સ્વતંત્ર ગ્રંથો અને ટીકા'''
{{Poem2Open}}
હવે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર શાંકરમતવાળા વિદ્વાનોએ સ્વતંત્ર ટીકા કેટલી રચી છે તે નીચે દર્શાવી છે.  
હવે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર શાંકરમતવાળા વિદ્વાનોએ સ્વતંત્ર ટીકા કેટલી રચી છે તે નીચે દર્શાવી છે.  
{{Poem2Open}}
(૧૫) બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર ગંગાધર સ્વામીએ સ્વરાજ્યસિદ્ધિ અને શારીરક સૂત્રસારાર્થચંદ્રિકા નામની બે ટીકાઓ રચી છે.  
(૧૫) બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર ગંગાધર સ્વામીએ સ્વરાજ્યસિદ્ધિ અને શારીરક સૂત્રસારાર્થચંદ્રિકા નામની બે ટીકાઓ રચી છે.  
(૧૬) વિદ્યારણ્ય સ્વામી. (૧૩૫૦) અને ભારતી તીર્થે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર અધિકરણ રત્નમાળા રચી છે. તેના ઉપર આત્મારામ મોરેશ્વર છત્રેએ વૈયાસિક ન્યાય આર્યામાળા અને અધિકરણ આર્યામાળા નામની આર્યા છંદમાં ટીકા રચી છે. તેમ જ શ્રી બ્રહ્મસૂત્રાનુક્રમણી અને શારીરકીય તત્ત્વાનુક્રમણી પણ રચી છે. આ ચાર ટીકાઓ મુખપાઠ હોય તે ઘણી ઉપયોગી છે.  
(૧૬) વિદ્યારણ્ય સ્વામી. (૧૩૫૦) અને ભારતી તીર્થે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપર અધિકરણ રત્નમાળા રચી છે. તેના ઉપર આત્મારામ મોરેશ્વર છત્રેએ વૈયાસિક ન્યાય આર્યામાળા અને અધિકરણ આર્યામાળા નામની આર્યા છંદમાં ટીકા રચી છે. તેમ જ શ્રી બ્રહ્મસૂત્રાનુક્રમણી અને શારીરકીય તત્ત્વાનુક્રમણી પણ રચી છે. આ ચાર ટીકાઓ મુખપાઠ હોય તે ઘણી ઉપયોગી છે.  
Line 105: Line 105:
'''(૬) શાંકર મતને અનુસરતા સિદ્ધિ નામના સ્વતંત્ર ગ્રંથો.'''
'''(૬) શાંકર મતને અનુસરતા સિદ્ધિ નામના સ્વતંત્ર ગ્રંથો.'''
<center>
<center>
{|style="border-right:0px #000 solid;width:80%;padding-right:0.5em;"
{|style="border-right:0px #000 solid;width:80%;padding-right:0em;"
|-
|-
|૧
|૧
Line 215: Line 215:
|સદાનંદ (૧૫૪૭)
|સદાનંદ (૧૫૪૭)
|}
|}
</center>
'''સ્વતંત્ર ગ્રંથો'''
'''સ્વતંત્ર ગ્રંથો'''
(૨૦) ખંડનખંડખાદ્ય શ્રી હર્ષદેવ
<center>
તત્ત્વદીપિકા ચિત્સુખાચાર્ય (૧૨૦૯ ઇ. સ.)  
{|style="border-right:0px #000 solid;width:80%;padding-right:0.5em;"
(નં. ૨૦ ઉપર ટીકા)
|-
તત્ત્વદીપિકાપ્રસાદિની પ્રત્યગ્રપ નયનાચાર્ય.  
|(૨૦)  
(ઉપલી ટીકા ઉપર ટીકા)  
|ખંડનખંડખાદ્ય
(૨૧) વેદાંતપરિભાષા ધર્મરાજાધ્વરી
|શ્રી હર્ષદેવ
શિખામણી રામકૃષ્ણધ્વરી. (નં.૨૧ ઉપરટીકા)
|-
મણિપ્રભા અમરદાસ.  
|
૨૨) વેદાંતસાર સદાનંદ  
|તત્ત્વદીપિકા
ટીકા સુબોધિની  
|ચિત્સુખાચાર્ય (૧૨૦૯ ઇ. સ.) <br>(નં. ૨૦ ઉપર ટીકા)
ટીકા વિદ્વિન્મનોરંજની.  
|-
(૨૩) અદ્વૈતસિદ્ધિસિદ્ધાંત સાર સદાનંદ, (અ. સિ. ઉપર ટીકા)
|
(૨૪) સિદ્ધાંતલેશ. અપ્પેયા દીક્ષિત.
|તત્ત્વદીપિકાપ્રસાદિની
(૨૫) જીવનમુક્તિવિવેક વિદ્યારણ્ય સ્વામી.
|પ્રત્યગ્રપ નયનાચાર્ય. <br> (ઉપલી ટીકા ઉપર ટીકા)  
(૨૬) પંચદશી   ,,  ,,
|-
(૨૭) આત્મપુરાણ શંકરાનંદ સ્વામી
|(૨૧)  
(૨૮) ઉપનિષદ્‌દીપિકા ,,  ,,
|વેદાંતપરિભાષા
(૨૯) તર્કસંગ્રહ આનંદગિરિ(વૈશેષિકમતનું ખંડન)
|ધર્મરાજાધ્વરી
(૩૦) વૈયાસિક ન્યાયમાળા ભારતીતીર્થ મુનિ.
|-
(૩૧) ન્યાયમકરંદ આનંદબોધાચાર્ય.  
|
(૮) એક જ વિદ્વાને અનેક ટીકાઓ રચેલી હોય તેની વિગતઃ–
|શિખામણી
|રામકૃષ્ણધ્વરી. (નં.૨૧ ઉપરટીકા)
|-
|
|મણિપ્રભા
|અમરદાસ.
|-
|(૨૨)  
|વેદાંતસાર
|સદાનંદ  
|-
|
|ટીકા સુબોધિની
|
|-
|
|ટીકા વિદ્વિન્મનોરંજની.  
|
|-
|(૨૩)  
|અદ્વૈતસિદ્ધિસિદ્ધાંત સાર
|સદાનંદ, (અ. સિ. ઉપર ટીકા)
|-
|(૨૪)
| સિદ્ધાંતલેશ.
| અપ્પેયા દીક્ષિત.
|-
|(૨૫)  
|જીવનમુક્તિવિવેક
|વિદ્યારણ્ય સ્વામી.
|-
|(૨૬)  
|પંચદશી
|   ,,  ,,
|-
|(૨૭)  
|આત્મપુરાણ
|શંકરાનંદ સ્વામી
|-
|(૨૮)  
|ઉપનિષદ્‌દીપિકા
| ,,  ,,
|-
|(૨૯)  
|તર્કસંગ્રહ
|આનંદગિરિ(વૈશેષિકમતનું ખંડન)
|-
|(૩૦)  
|વૈયાસિક ન્યાયમાળા
|ભારતીતીર્થ મુનિ.
|-
|(૩૧)  
|ન્યાયમકરંદ
|આનંદબોધાચાર્ય.  
|}
</center>
'''(૮) એક જ વિદ્વાને અનેક ટીકાઓ રચેલી હોય તેની વિગતઃ–'''
(૧) અમલાનંદ સ્વામી (૧૨૪૭–૬૦) (૨) રામાશ્રમ(અથવા ગોવિંદાનંદ)  
(૧) અમલાનંદ સ્વામી (૧૨૪૭–૬૦) (૨) રામાશ્રમ(અથવા ગોવિંદાનંદ)  
(અ) ભામતી નિબંધ ઉપર કલ્પતરૂ ટીકા (અ) રત્નપ્રભા  
(અ) ભામતી નિબંધ ઉપર કલ્પતરૂ ટીકા (અ) રત્નપ્રભા  

Navigation menu