34,140
edits
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૪/સન ૧૯૩૨ ની કવિતા: Difference between revisions
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૪/સન ૧૯૩૨ ની કવિતા (view source)
Revision as of 03:03, 13 January 2026
, 13 Januaryno edit summary
(+1) |
No edit summary |
||
| Line 19: | Line 19: | ||
સશોક કહેવું રહે છે કે ઉત્તમ રસગીતોના અભાવ જેવડો જ અભાવ સ્ત્રીકવિઓનો છે. ગૂજરાતે પોતાની કન્યાઓને કવિતાકલામાં પ્રેરવાનો અને પ્રવેશ કરાવવાનો સમય ક્યારનો ય આવી પહોંચ્યો છે. વારસો છે, સંસ્કાર છે, રસજીવન છે તો કવિતાકળા કેમ નહોય? અને આટલી ઊણપો સત્વર પૂરાશે એ આશા વ્યર્થ નથી. | સશોક કહેવું રહે છે કે ઉત્તમ રસગીતોના અભાવ જેવડો જ અભાવ સ્ત્રીકવિઓનો છે. ગૂજરાતે પોતાની કન્યાઓને કવિતાકલામાં પ્રેરવાનો અને પ્રવેશ કરાવવાનો સમય ક્યારનો ય આવી પહોંચ્યો છે. વારસો છે, સંસ્કાર છે, રસજીવન છે તો કવિતાકળા કેમ નહોય? અને આટલી ઊણપો સત્વર પૂરાશે એ આશા વ્યર્થ નથી. | ||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||
{{right|દેશળજી ૫રમાર}} | {{right|'''દેશળજી ૫રમાર'''}} | ||
<big>{{center|'''સ્વપ્ન'''}}</big> | <big>{{center|'''સ્વપ્ન'''}}</big> | ||
| Line 49: | Line 49: | ||
ચિરધર્મે શો અંદેશો રે? હો રણરઢિયાળા! | ચિરધર્મે શો અંદેશો રે? હો રણરઢિયાળા! | ||
તારો એ જ અભય સંદેશો રે! હો રણરઢિયાળા! તારૂં | તારો એ જ અભય સંદેશો રે! હો રણરઢિયાળા! તારૂં | ||
{{Right|અરદેશર ફ. ખબરદાર}}</poem> }} | {{Right|'''અરદેશર ફ. ખબરદાર'''}}</poem> }} | ||
<big>{{center|'''ઉમા–મહેશ્વર'''}}</big> | <big>{{center|'''ઉમા–મહેશ્વર'''}}</big> | ||
| Line 77: | Line 77: | ||
તહીં આખે વિશ્વે પ્રણયઘન નિઃસીમ ઉલટ્યો, | તહીં આખે વિશ્વે પ્રણયઘન નિઃસીમ ઉલટ્યો, | ||
અને એ આશ્લેષે વિષ જગતનું સાર્થક બન્યું. | અને એ આશ્લેષે વિષ જગતનું સાર્થક બન્યું. | ||
{{Right|શેષ}}</poem> }} | {{Right|'''શેષ'''}}</poem> }} | ||
<big>{{center|'''પ્રેમવિભવ'''}}</big> | <big>{{center|'''પ્રેમવિભવ'''}}</big> | ||
| Line 96: | Line 96: | ||
ન બિન્દુ જળનું લહે કદી ય માપ સિંધુ તણું, | ન બિન્દુ જળનું લહે કદી ય માપ સિંધુ તણું, | ||
વિરાટ–ઉરમાં વસે બસ નથી જ શું એટલું? | વિરાટ–ઉરમાં વસે બસ નથી જ શું એટલું? | ||
{{right|રામપ્રસાદ શુક્લ}}</poem> }} | {{right|'''રામપ્રસાદ શુક્લ'''}}</poem> }} | ||
<big>{{center|'''સ્મારક'''}}</big> | <big>{{center|'''સ્મારક'''}}</big> | ||
| Line 115: | Line 115: | ||
સમી, તુજ મસે કઈ નવીન હું રચું ભાવના? | સમી, તુજ મસે કઈ નવીન હું રચું ભાવના? | ||
‘ઈલા’ શબદ એક એ જ નથી ભવ્ય શું સ્મારક? | ‘ઈલા’ શબદ એક એ જ નથી ભવ્ય શું સ્મારક? | ||
{{right|ચન્દ્રવદન મહેતા}} | {{right|'''ચન્દ્રવદન મહેતા'''}} | ||
</poem>}} | </poem>}} | ||
| Line 136: | Line 136: | ||
ઉકેલતો તારકશબ્દપોથી; | ઉકેલતો તારકશબ્દપોથી; | ||
ને પ્રેમધારા વહું વિશ્વતોમુખી. | ને પ્રેમધારા વહું વિશ્વતોમુખી. | ||
{{right|ઉમાશંકર જોષી}}</poem>}} | {{right|'''ઉમાશંકર જોષી'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''વ્યોમ–તુંબડું'''}}</big> | <big>{{center|'''વ્યોમ–તુંબડું'''}}</big> | ||
| Line 157: | Line 157: | ||
સંગીતના શાશ્વત બોલ થીજતાં | સંગીતના શાશ્વત બોલ થીજતાં | ||
તારા બની તુંબ મહીં દીવા થતા! | તારા બની તુંબ મહીં દીવા થતા! | ||
{{right|કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી}}</poem>}} | {{right|'''કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''બે ભાવનાઓ'''}}</big> | <big>{{center|'''બે ભાવનાઓ'''}}</big> | ||
| Line 177: | Line 177: | ||
રહો વિષસમુદ્રમાં અમૃતપૂર્ણ મંદાકિની, | રહો વિષસમુદ્રમાં અમૃતપૂર્ણ મંદાકિની, | ||
અનંત સ્મિતના તરંગ પર ભદ્ર વિસ્તારતી. | અનંત સ્મિતના તરંગ પર ભદ્ર વિસ્તારતી. | ||
{{right|પૂજાલાલ}}</poem>}} | {{right|'''પૂજાલાલ'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''શહાદત'''}}</big> | <big>{{center|'''શહાદત'''}}</big> | ||
| Line 200: | Line 200: | ||
જયંત કરવા તને જગ સિંહાસને ઊતરી | જયંત કરવા તને જગ સિંહાસને ઊતરી | ||
કમાન રચશે દ્યુતિ! | કમાન રચશે દ્યુતિ! | ||
{{right|ઈન્દુલાલ ગાંધી}}</poem>}} | {{right|'''ઈન્દુલાલ ગાંધી'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''વિશ્વ અને વ્યક્તિ'''}}</big> | <big>{{center|'''વિશ્વ અને વ્યક્તિ'''}}</big> | ||
| Line 220: | Line 220: | ||
‘હું’ મધ્યબિન્દુ મટતાં, પ્રભવ્યો ‘હું’ થી જે | ‘હું’ મધ્યબિન્દુ મટતાં, પ્રભવ્યો ‘હું’ થી જે | ||
આકાર વર્તુલતણો, મટી શું જશે તે? | આકાર વર્તુલતણો, મટી શું જશે તે? | ||
{{right|નલિન મણિશંકર ભટ્ટ}}</poem>}} | {{right|'''નલિન મણિશંકર ભટ્ટ'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''જીવનઘૂપ'''}}</big> | <big>{{center|'''જીવનઘૂપ'''}}</big> | ||
| Line 255: | Line 255: | ||
રસ્યા, ધર્યા એ તુજ પાદયુગ્મમાં : | રસ્યા, ધર્યા એ તુજ પાદયુગ્મમાં : | ||
સુગંધ વ્યાપી જગ કર્મધૂપની. | સુગંધ વ્યાપી જગ કર્મધૂપની. | ||
{{right|તનસુખ ભટ્ટ}}</poem>}} | {{right|'''તનસુખ ભટ્ટ'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''અર્ધ્ય'''}}</big> | <big>{{center|'''અર્ધ્ય'''}}</big> | ||
| Line 277: | Line 277: | ||
ચોળી એણે યુગશરીરને ભસ્મ શેણિતભીની, | ચોળી એણે યુગશરીરને ભસ્મ શેણિતભીની, | ||
તોડી એણે જડ જીવનની શૃંખલા પૂર્વજોની. | તોડી એણે જડ જીવનની શૃંખલા પૂર્વજોની. | ||
{{right|ચમનલાલ ગાંધી}}</poem>}} | {{right|'''ચમનલાલ ગાંધી'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''.......ને'''}}</big> | <big>{{center|'''.......ને'''}}</big> | ||
| Line 301: | Line 301: | ||
કળા કવનની અને પરમ સત્ત્વ તું શિલ્પનું, | કળા કવનની અને પરમ સત્ત્વ તું શિલ્પનું, | ||
સદેહ મુજ શન્ય આ સદન આજ ઉજાળશે! | સદેહ મુજ શન્ય આ સદન આજ ઉજાળશે! | ||
{{right|મનઃસુખલાલ મગનલાલ ઝવેરી}} | {{right|'''મનઃસુખલાલ મગનલાલ ઝવેરી'''}} | ||
</poem>}} | </poem>}} | ||
| Line 325: | Line 325: | ||
સૌન્દર્ય, પ્રેમ, આહ્લાદ વિશ્વની દિવ્ય એ ત્રયી, | સૌન્દર્ય, પ્રેમ, આહ્લાદ વિશ્વની દિવ્ય એ ત્રયી, | ||
આપણા જીવને આજે પેખ, ગૂંથાઈ શી રહી! | આપણા જીવને આજે પેખ, ગૂંથાઈ શી રહી! | ||
{{right|સુંદરજી ગો. બેટાઈ}}</poem>}} | {{right|'''સુંદરજી ગો. બેટાઈ'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''પતંગિયું અને ગરુડ'''}}</big> | <big>{{center|'''પતંગિયું અને ગરુડ'''}}</big> | ||
| Line 372: | Line 372: | ||
રે સૃષ્ટિક્રમ જીવવા અવરને સંહારવાનો ખરો, | રે સૃષ્ટિક્રમ જીવવા અવરને સંહારવાનો ખરો, | ||
કે અર્પી નિજ દેહ ને પ્રણયના ખોળે સૂવાનો ખરો? | કે અર્પી નિજ દેહ ને પ્રણયના ખોળે સૂવાનો ખરો? | ||
{{right|‘સુન્દરમ્’}}</poem>}} | {{right|'''‘સુન્દરમ્’'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''ભગ્ન સ્વપ્નની નાવ'''}}</big> | <big>{{center|'''ભગ્ન સ્વપ્નની નાવ'''}}</big> | ||
| Line 391: | Line 391: | ||
તારી કોણ ઉતારે પાર? | તારી કોણ ઉતારે પાર? | ||
{{gap|3em}}મારી નાવ કરે કો પાર? | {{gap|3em}}મારી નાવ કરે કો પાર? | ||
{{right|‘સ્નેહરશ્મિ’}}</poem>}} | {{right|'''‘સ્નેહરશ્મિ’'''}}</poem>}} | ||
<big>{{center|'''વિષાદ'''}}</big> | <big>{{center|'''વિષાદ'''}}</big> | ||
| Line 410: | Line 410: | ||
હું દૂર તમથી જઈ પરમ શાન્ત એકાન્તમાં | હું દૂર તમથી જઈ પરમ શાન્ત એકાન્તમાં | ||
રહી, લવીશ શોકગીત મુજ ચિત્ત સંતર્પવા. | રહી, લવીશ શોકગીત મુજ ચિત્ત સંતર્પવા. | ||
{{right| | {{right|'''‘बादरायण’'''}}</poem> }} | ||
<big>{{center|'''મૂર્છા'''}}</big> | <big>{{center|'''મૂર્છા'''}}</big> | ||
| Line 430: | Line 430: | ||
તદા મુજ નસે નસે, રુધિરસેર થીજી ગઈ, | તદા મુજ નસે નસે, રુધિરસેર થીજી ગઈ, | ||
અને ઘટઘટે ચઢી સઘન મૂર્ચ્છના દર્દની. | અને ઘટઘટે ચઢી સઘન મૂર્ચ્છના દર્દની. | ||
{{Right|શિરિષ શેલત}}</poem>}} | {{Right|'''શિરિષ શેલત'''}}</poem>}} | ||
| Line 450: | Line 450: | ||
જાતાં મારૂં જીવન–જલધિ–માર્ગ જો નાવ તૂટે, | જાતાં મારૂં જીવન–જલધિ–માર્ગ જો નાવ તૂટે, | ||
દીવાદાંડી બની રહી તહીં ચેતવું સૌ પ્રવાસી. | દીવાદાંડી બની રહી તહીં ચેતવું સૌ પ્રવાસી. | ||
{{right|પ્રહ્લાદ પારેખ}}</poem>}} | {{right|'''પ્રહ્લાદ પારેખ'''}}</poem>}} | ||
<br> | <br> | ||