33,164
edits
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૮/ઇ. સ. ૧૯૩૬ની કવિતા: Difference between revisions
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૮/ઇ. સ. ૧૯૩૬ની કવિતા (view source)
Revision as of 15:51, 2 February 2026
, Yesterday at 15:51no edit summary
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 153: | Line 153: | ||
{{center|'''એક કારમી કહાણી'''}} | {{center|'''એક કારમી કહાણી'''}} | ||
{{center|(શેષ)}} | {{center|(શેષ)}} | ||
{{Block center|<poem>વને એક ઘેર ગંભીરો આંબલો ને આંબાની ડાળી, | {{center|'''એક કારમી કહાણી'''}} | ||
રમે પંખી બાળ ને બાળી. | {{center|(શેષ)}} | ||
{{Block center|<poem>વને એક ઘેર ગંભીરો આંબલો ને આંબાની ડાળી, | |||
{{right|રમે પંખી બાળ ને બાળી.}} | |||
રહે ત્યાં મીઠડું નિત્ય કલ્લોલતાં નમણાં એકલ મેનાં, | રહે ત્યાં મીઠડું નિત્ય કલ્લોલતાં નમણાં એકલ મેનાં, | ||
નાજુક જેને પાય છે હીના ! | {{right|નાજુક જેને પાય છે હીના !}} | ||
આવ્યાં ત્યાં કોક વનેથી ઊડતા પોપટજી રઢિયાળા, | આવ્યાં ત્યાં કોક વનેથી ઊડતા પોપટજી રઢિયાળા, | ||
લીલે વાન કાંઠડે કાળા ! | {{right|લીલે વાન કાંઠડે કાળા !}} | ||
ઊઠી એક દિન સીમાડેથી જળતી ધૂણીના ધૂમની સેરો, | ઊઠી એક દિન સીમાડેથી જળતી ધૂણીના ધૂમની સેરો, | ||
વાઈ તેની વનમાં લ્હેરો ! | {{right|વાઈ તેની વનમાં લ્હેરો !}} | ||
ડોલ્યો આંબો ને ડોલી ડાળ પશુ ને પંખીઓ ડોલ્યાં ! | ડોલ્યો આંબો ને ડોલી ડાળ પશુ ને પંખીઓ ડોલ્યાં ! | ||
વેલે વેલે ફૂલડાં ફૂલ્યાં! | {{right|વેલે વેલે ફૂલડાં ફૂલ્યાં!}} | ||
નાચી રહ્યા મોર ને, મેના ડાળ છૂપી ઝીણું ટહુકી, | નાચી રહ્યા મોર ને, મેના ડાળ છૂપી ઝીણું ટહુકી, | ||
સુણી રહ્યો પોપટ ઝુકી ! | {{right|સુણી રહ્યો પોપટ ઝુકી !}} | ||
ઝીણું ઝીણું ટહુકો મેનાબાઈ તમારે કંઠ છે મીંઠો, | ઝીણું ઝીણું ટહુકો મેનાબાઈ તમારે કંઠ છે મીંઠો, | ||
સુણ્યો કે ક્યાંઈ ન દીઠો! | {{right|સુણ્યો કે ક્યાંઈ ન દીઠો!}} | ||
ક્યારે આવ્યા કેમ પોપટજી બોલ તમારો શો રૂપાળો ! | ક્યારે આવ્યા કેમ પોપટજી બોલ તમારો શો રૂપાળો ! | ||
આવ્યો હું તો કરવા માળો. | {{right|આવ્યો હું તો કરવા માળો.}} | ||
ચાલો પોપટજી ચરીએ સાથ ને માળો કરીએ સાથે. | ચાલો પોપટજી ચરીએ સાથ ને માળો કરીએ સાથે. | ||
ગાતાં ગાતાં રૂડી ભાતે ! | {{right|ગાતાં ગાતાં રૂડી ભાતે !}} | ||
ના મેનાં બાઈ તમે ગાઓ અમે સળીઓ ભરીશું, | ના મેનાં બાઈ તમે ગાઓ અમે સળીઓ ભરીશું, | ||
સુણી ગીત થાક હરીશું ! | {{right|સુણી ગીત થાક હરીશું !}} | ||
જોયે પિપટજી હાવાં બેસણાં કેવાં કીધલાં વારુ, | જોયે પિપટજી હાવાં બેસણાં કેવાં કીધલાં વારુ, | ||
આપણ બે બેસવા સારુ. | {{right|આપણ બે બેસવા સારુ.}} | ||
ભૂલો છો એ શું બોલ્યાં બાઈ, મારી મેનાં પનોતી, | ભૂલો છો એ શું બોલ્યાં બાઈ, મારી મેનાં પનોતી, | ||
ઓલ્યે વન વાટડી જોતી. | {{right|ઓલ્યે વન વાટડી જોતી.}} | ||
ભૂંડા ફટફટ તું પોપટ આટલી વારે આ શું બોલ્યો? | ભૂંડા ફટફટ તું પોપટ આટલી વારે આ શું બોલ્યો? | ||
વચનથી આમ શું ડોલ્યો? | {{right|વચનથી આમ શું ડોલ્યો?}} | ||
સીમાડે દૂર ઓલ્યા જોગીની કારમી ધૂણી જાગે! | સીમાડે દૂર ઓલ્યા જોગીની કારમી ધૂણી જાગે! | ||
સાચું બોલ એની સાખે ! | {{right|સાચું બોલ એની સાખે !}} | ||
તમે આગળ હું પાછળ બાઈ! તમે ક્હો તેની સાખે, | તમે આગળ હું પાછળ બાઈ! તમે ક્હો તેની સાખે, | ||
બોલું, કોઈ આળ ન ભાખે, | {{right|બોલું, કોઈ આળ ન ભાખે,}} | ||
આગળ મેનાં ને પાછળ પોપટ ધૂણીની પાસ જ્યાં પહોંચ્યાં, | આગળ મેનાં ને પાછળ પોપટ ધૂણીની પાસ જ્યાં પહોંચ્યાં, | ||
ધૂમાડાના ગોટે ગોટા ! | {{right|ધૂમાડાના ગોટે ગોટા !}} | ||
જાણે ધરતીનું ફાડી પેટ અંધારના રાફડા હાલ્યા ! | જાણે ધરતીનું ફાડી પેટ અંધારના રાફડા હાલ્યા ! | ||
મેનાંને ઊડતાં ઝાલ્યાં! | {{right|મેનાંને ઊડતાં ઝાલ્યાં!}} | ||
ન કોઈએ ચીસ, ન કોઈએ શબ્દ, ન કોઈએ હાય એ સૂણી! | ન કોઈએ ચીસ, ન કોઈએ શબ્દ, ન કોઈએ હાય એ સૂણી! | ||
જરા થઈ તડતડ ધૂણી ! | {{right|જરા થઈ તડતડ ધૂણી !}} | ||
બેભાન ભોંયેથી જાગી પોપટજી જરી આંખ ઉઘાડે, | બેભાન ભોંયેથી જાગી પોપટજી જરી આંખ ઉઘાડે, | ||
બળતા બે પાય જ ભાળે. | {{right|બળતા બે પાય જ ભાળે.}} | ||
અલ્યા જાગી તું બેઠો આંહી દેખે કે કૈં દેખે ના ! | અલ્યા જાગી તું બેઠો આંહી દેખે કે કૈં દેખે ના ! | ||
બળી ગઈ મીઠડી મેનાં ? | {{right|બળી ગઈ મીઠડી મેનાં ?}} | ||
હતો હું સાથ, હવે પ્રાશ્ચિત કે શિક્ષા શી લહું હું ? | હતો હું સાથ, હવે પ્રાશ્ચિત કે શિક્ષા શી લહું હું ? | ||
કેવી રીતે જીવ ધરું હું ? | {{right|કેવી રીતે જીવ ધરું હું ?}} | ||
ભોળા પોપટ, તું કે હું ને મેનામાં કોણ દેખે છે? | ભોળા પોપટ, તું કે હું ને મેનામાં કોણ દેખે છે? | ||
સાચી એક ધૂણી ધખે છે? | {{right|સાચી એક ધૂણી ધખે છે?}} | ||
અહીં કોઈ કોઈ જીવનની જોડ જોડી જગમાં પળે છે ! | અહીં કોઈ કોઈ જીવનની જોડ જોડી જગમાં પળે છે ! | ||
એકલડું કોઈ બળે છે ! | {{right|એકલડું કોઈ બળે છે !}} | ||
લિયે જ્યાં પ્રેમીઓ નિજને હાથ અધીકડી દુઃખની દિક્ષા, | લિયે જ્યાં પ્રેમીઓ નિજને હાથ અધીકડી દુઃખની દિક્ષા, | ||
કરે કોણ કોણને શિક્ષા ? | {{right|કરે કોણ કોણને શિક્ષા ?}} | ||
જાઓ માળે તમારે તમ પોપટજી ઓ રઢિયાળા, | જાઓ માળે તમારે તમ પોપટજી ઓ રઢિયાળા, | ||
હતા તમ પંથ જ ન્યારા ! | {{right|હતા તમ પંથ જ ન્યારા !}} | ||
ઉડયા ત્યાંથી પોપટજી લીલે વાન ને કાંઠલે કાળા, | ઉડયા ત્યાંથી પોપટજી લીલે વાન ને કાંઠલે કાળા, | ||
છાની ધરી હૈયે જવાળા. | {{right|છાની ધરી હૈયે જવાળા.}} | ||
વને એક ઘેર ગંભીર આંબલો ડાળીએ એ આંબાની | વને એક ઘેર ગંભીર આંબલો ડાળીએ એ આંબાની | ||
બની આવી કારમી ક્હાણી !</poem>}} | {{right|બની આવી કારમી ક્હાણી !}}</poem>}} | ||
{{center|('પ્રસ્થાન'){{gap|10em}}'''શેષ.'''}} | {{center|('પ્રસ્થાન'){{gap|10em}}'''શેષ.'''}} | ||
| Line 556: | Line 558: | ||
પ્રભાતમાં ત્યાં કુસુમે હસી ર્ હે.</poem>}} | પ્રભાતમાં ત્યાં કુસુમે હસી ર્ હે.</poem>}} | ||
{{center|'''ગુલાબદાસ બ્રોકર.'''}} | {{center|{{gap|10em}}'''ગુલાબદાસ બ્રોકર.'''}} | ||
| Line 1,416: | Line 1,418: | ||
{{center|('કૌમુદી'){{gap|10em}}'''પતીલ'''}} | {{center|('કૌમુદી'){{gap|10em}}'''પતીલ'''}} | ||
{{center|'''શબે વસ્લ !*'''}} | {{center|'''શબે વસ્લ !*<ref><small>*દંપતિના પ્રથમ મિલનની રાત્રી</small></ref>'''}} | ||
{{center|(: દ્રુતવિલંબિત:)}} | {{center|(: દ્રુતવિલંબિત:)}} | ||
{{Block center|<poem>નભ પરે પ્રગતે દૂર લાલીમા, | {{Block center|<poem>નભ પરે પ્રગતે દૂર લાલીમા, | ||
| Line 1,470: | Line 1,472: | ||
{{center|('નવચેતન'){{gap|10em}}'''‘મુરારી’.'''}} | {{center|('નવચેતન'){{gap|10em}}'''‘મુરારી’.'''}} | ||
{{center|'''સત્યં શિવં સુંદરમ્'''}} | {{center|'''સત્યં શિવં સુંદરમ્'''}} | ||
| Line 1,538: | Line 1,540: | ||
{{center|('શારદા'){{gap|10em}}'''દેવકૃષ્ણ પિતાંબર જોશી'''}} | {{center|('શારદા'){{gap|10em}}'''દેવકૃષ્ણ પિતાંબર જોશી'''}} | ||
{{center|'''સ્વાતંત્ર્ય'''}} | {{center|'''સ્વાતંત્ર્ય'''}} | ||
| Line 1,558: | Line 1,561: | ||
{{center|('પ્રસ્થાન'){{gap|10em}}'''પૂજાલાલ'''}} | {{center|('પ્રસ્થાન'){{gap|10em}}'''પૂજાલાલ'''}} | ||
{{center|'''હું માત્ર'''}} | {{center|'''હું માત્ર'''}} | ||
| Line 1,569: | Line 1,573: | ||
{{center|['પ્રસ્થાન']{{gap|10em}}'''‘પારાશર્ય’'''}} | {{center|['પ્રસ્થાન']{{gap|10em}}'''‘પારાશર્ય’'''}} | ||
{{center|'''હોડી સઢેં'''}} | {{center|'''હોડી સઢેં'''}} | ||
| Line 1,595: | Line 1,600: | ||
{{center|[ 'કૌમુદી']{{gap|10em}}'''ભગવાનલાલ લ. માંકડ'''}} | {{center|[ 'કૌમુદી']{{gap|10em}}'''ભગવાનલાલ લ. માંકડ'''}} | ||
<hr> | |||
{{reflist}} | |||
<br> | <br> | ||
{{HeaderNav2 | {{HeaderNav2 | ||